« آزادى خواستهها و تقدير » شود . البته بايد خود را با شعر سرگرم كند چون شايستهء هر شخص عالمى است . اينكه او فارسى ، عربى ، و دستكم هندى و كمى تركى بداند مهم است . ميرزا بايد يك نامهنويس خوب هم باشد - كتابهاى الگو براى نامهها به اندازهء كافى وجود داشته است - و در نوشتن نبايد غلطهاى املايى داشته باشد . در نوشتن نبايد نستعليق ، سبك نوشتن كلاسيك فارسى را به كار برد ، بلكه بايد به خط شكسته كه در قرن 17 در هند و ايران همواره رايجتر شده بود ، بنويسد . اگر قرآن يا نوشتههاى مذهبى را كپى مىكند ، بايد از خط نسخ استفاده كند .
او به عنوان يك اصيلزاده بايد علايم يك اسب خوب و يك پرندهء شكارى خوب را بشناسد و دربارهء انواع سلاحها اطلاع داشته باشد ، ولى در صورت امكان نبايد از تفنگ استفاده كند ، چون باروت بوى بدى دارد . در جنگ بايد شجاع باشد . شايستهء او نيست كه در معامله چانه بزند .
اشارهء مفيد نويسنده اين است كه ميرزا بايد كوتاه و مؤثر صحبت كند ؛ ولى اگر كسى با او طولانى صحبت كرد ، در واقع بايد كارى كند كه انگار با دقت گوش مىدهد ، اما به چيزهاى ديگرى فكر كند . . .
در صورتى كه ميرزا دچار مشكل مالى است ، بايد نزد هندوى پول قرض دهندهاى رود ، چون هندوها ( كه در شبه قاره همواره متخصص مالى بودند ) بهرهء زيادى نمىگرفتند و مؤدبتر از مسلمانانى بودند كه با پول سر و كار داشتند .
ميرزا بايد به موسيقى علاقهمند باشد ، ولى خودش نخواند ؛ چون اگر درست نتواند ، شنوندگان آزرده مىشوند . اگر گروه موسيقى كوچكى را دعوت مىكند ، بايد در دسته اركستر قانون ، دايره ، تنبور ، رباب ، و وينا موجود باشد ( همانطور كه همواره در مينياتورها ديده مىشود ) . نويسندهء ميرزانامه دستور العملهاى دقيقى مىدهد كه ميرزا چه نوع ترانه ، آواز ، و ملوديهايى را بايد گوش كند و از كدامها عملا اجتناب ورزد .
در صورتى كه ميل به شراب داشته باشد با احتياط بنوشد . شرابش بايد معطر باشد و در صورتى كه در جمع مىنوشد ، بايد تنگ شراب خود را داشته باشد و نه يك تنگ براى تمام جمع . شرابى كه باعث معده درد شود ، همانگونه قابل اجتناب است كه توتون زياد ؛ توتون به علت بوى بدش توصيه نمىشود .
زمانهايى كه او مىنوشد ، مقرر مىشوند . ساقى بايد ريش داشته باشد و جوانكى فريبنده نباشد ( بدين وسيله اتفاقات ناشايستى رخ نمىدهد ) .
وقتى كه او مهمانى مىدهد ، بايد تا جايى كه برايش ممكن است از سفرهاى زربفت ، گيلاسهاى زيبا ، و تنگهاى شراب جواهرنشان استفاده كند . با شراب بايد پسته خورده شود ، ولى كباب نبايد خورد ، چون انگشتان چرب مىشوند . پس از غذا بايد عطرپاشى شود ؛ احتمالا بايد مشتركا قليانى دود كرد و كمى موسيقى گوش داد .
براى غذاى معمولى در صورتى كه او سفرهء زربفت ندارد ، بايد از چيت گلدار استفاده كند . در غير اين
در قلمروى خانان مغول ( فارسى ) — صفحة 268
مساهمون: آنه مارى شيمل
ص٢٦٨