هر شاهزادهاى از خاندان سلطنتى براى خود يك اسطبل داشت و دو اسب شخصى و نيز سه اسب پيك همواره آماده به خدمتش بودند . اينكه در يك سرى تصاوير فرمانروا يا شاهزادهاى سوار بر اسبى ابلق و گاه نيز اسبى خاكسترى با خالهاى سفيد نشان داده شده ، اتفاقى بوده يا خير ، مشخص نيست .
اگر فرمانروا به مرد شايستهاى اسبى اهدا مىكرد ، خدمه و كارمندان اسطبل دستمزدى دريافت مىداشتند كه طبق دليل و اساس يك تقسيمبندى دقيق محاسبه شده بود .
البته فقط اسبهاى اصيل كاربرد نداشتند ، بلكه اسبهاى كوچك باركش و قاطرهايى كه پالان و زنگ داشتند و مجهز به يك عرقگير و يك توبره بودند نيز مورد استفاده قرار مىگرفتند . وسايل شستوشوى و تيمار حيوانات جزو تجهيزات استاندارد بود .
قاطرها را غالبا از عراق و ايران وارد مىكردند ، ولى بعدا در شمال راولپندى ، نزديك اسلامآباد امروزى ، در كوهستانهاى ساواليك ، نيز پرورش داده مىشدند .
بديهى است كه شترهاى يك كوهانه نيز نگهدارى مىشدند كه بهترين نمونههاى آن از سند ، به ويژه از حوالى تهتا آورده مىشدند . از آنها غالبا براى حمل و نقل بارهاى سنگين مثل الوارها استفاده مىشد .
گاهى اوقات براى اين مقصود شترهاى دو كوهانهء باخترى مورد استفاده بودند .
شترهاى سوارى مثل ساير حيوانات مختص سوارى تزئينات زيادى داشتند ؛ تنگها و يراقهاى پيش سينهء آنها با صدفها يا زنگولهها تزيين شده بودند و عرقگيرهاى آنها از پارچههاى لطيف الوان تشكيل مىشدند ، چون بهترين شترها هم ارزش آراستن با منسوجات و جواهرات را نداشتند . حيوانات با سنگ سنبادهء تميز ، و با روغن كنجد ، گاهى هم با دوغ مالش داده مىشدند . زينافزار و ساير تجهيزات آنها هر سه سال يكبار ، تجديد مىگرديد .
فرمانروايان همانطور كه با علاقه جنگ فيلها را برگزار مىنمودند ، مبارزهء شترها را نيز برپا مىكردند - مينياتورهاى كار عبد الصمد ، نقاش پير ، دو حيوان در هم پيچيده را كه دهانشان كف كرده و موهاى سرشان سيخ شده است ، نشان مىدهد - آنها پارچهء سوزندوزى شدهء رنگارنگى دور كوهان دارند و هريك از دو خدمهء اسطبل شترش را با طنابى ظريف كه به پاهاى جلو حيوان محكم بسته شده است در دست دارد . اين در حقيقت تأثرانگيزترين تصوير از چنين جنگى است كه از قلمروى مغول مىشناسيم . ( 15 )
جهانگير يكبار شير شتر را امتحان كرد و آن را اصلا بد نيافت ؛ ولى به طور معمول شير گاو و گاوميش نوشيده مىشده است .
گاوهاى نر كوهاندار هندى غالبا به عنوان باركش و گارىكش به كار برده مىشدند . مينياتورها آنها را با شاخهاى بىنقص هلالى شكلشان نشان مىدهند كه چگونه بارهاى سنگين ، به ويژه عرابهء توپ را مىكشند . آنها گاه بار شده با مصالح ساختمانى و هيزم ، يا صبورانه در حال چرخاندن چرخ چاه همراه يك قاطر در كنار چاهها ، ديده مىشوند .
در قلمروى خانان مغول ( فارسى ) — صفحة 261
مساهمون: آنه مارى شيمل
ص٢٦١