سگهاى تازى باريكاندام به رنگ روشن كه روى تصاوير زيادى - به ويژه تصاوير مانوهار « 1 » نقاش - ديده مىشوند كه به شكل جذابى كنار پاى فرمانروا يا شاهزادگان خوابيدهاند ، نيز به شكار تعلق داشتهاند . سگهاى اصيل به وسيلهء پرتقالىها وارد شدند و جهانگير از سر توماس رو تقاضا كرد كه برايش از انگلستان نژادهاى مختلف سگ را تهيه كند . بدينترتيب ظاهرا باغوحش كاملى در دربار وجود داشته است .
قوچهاى پشم بلند درشت بدوا براى جنگ قوچها مورد استفاده بودند ، كسى كه يكبار ديده است كه اين حيوانات چگونه با سر به هم مىكوبند ، انگار كه دو ماشين زرهپوش بههم كوبيده باشند ، نمىتواند از اين ورزش - مثل ساير مبارزات حيوانات - شادى زيادى به دست آورده باشد . ( 23 ) ولى شاهزادگان خودشان اجازه مىدادند كه حيوانات مختلفى عليه هم بجنگند ، مثلا ببر عليه گاوميش ، و جهانگير با كمى انبساط خاطر توصيف مىكند كه چگونه ببرى در چنين موقعيتى روى يك جوكى پريده است ، كه البته نه به قصد بد ، بلكه انگار كه جوكى بيچاره جفتش است . . .
حتى غزالها ، آهوهاى شاخ بلند نيز براى جنگ حيوانات به كار برده مىشدند و اكبر يكبار وقتى شاخ تيز حيوان به او اصابت كرد از ناحيهء بيضه مجروح شد و طبيبان با زحمت موفق به مداواى او شدند .
ما از داستان جهانگير كه به عنوان يادمان غزال عزيز و ظريفش دستور ساخت حيران منار « 2 » را در شيخوپورا « 3 » 30 كيلومترى لاهور داده است - تأسيسات دژى كوچك در يك درياچهء مصنوعى كه كوشك آن شبهاى موسيقى دعوت به شنيدن موسيقى مىكرده است - درمىيابيم كه غزالها به عنوان حيوانات قصر بسيار محبوب بودهاند . ماده غزال مرده ، رهبر غزالهاى ويژه بود و فرمانروا دستور داد سنگ قبرى در شكل يك آهوى شاخ بلند برايش بسازند ، كه حالا ديگر وجود ندارد .
او علاوه بر اين دستور داد تعداد زيادى غزال گرفته شده را به فتح پورسيكرى بياورند ، جايى كه آنها را آزاد كردند ؛ 84 رأس از آنها حلقههاى دماغ نقره دريافت داشتند . وى گاهى اوقات از پوست غزالهاى شكار شده دستور ساخت سجاده براى صوفيان متدين مىداد .
نقاشان نيز با علاقه حركات حيوانات جذاب را ترسيم مىكردند ؛ تابلوى چهار غزال در رنگهاى مختلف در زمينهاى صورتى رنگ كه در موزهء هنرهاى اسلامى برلين موجود است ، اجازهء تصور غروبى نزديك حيران منار را مىدهد . ( 24 )
ولى حيوانات ديگرى هم فرمانروايان و همسرانشان را احاطه كرده بودند . ابو الفضل در برشمارى حيوانات خانگىاش در واقع از گربه نام نمىبرد ؛ ولى تعداد زيادى از تصاوير ، گربههاى ايرانى پشم بلند را با دماغهاى پهن نشان مىدهند ، غالبا در صحنههايى از حرمسرا يا همراه عالمان و مؤمنان ، كه « عشق به گربه بخشى از
هامش
( 1 ) .Manohar .( 2 ) .HiranMinar .( 3 ) .Shaikhupura .