استغاثه مىكنند و سپس ضريح نقره را مىبوسند و با شوق و علاقه دعا مىخوانند و بعد از تعظيم و سلام مجدد و پرداخت انعام به خادم آنجا برمىگردند و با اين ترتيب مىپندارند كه گامى به بهشت نزديكتر شدهاند .
تعميرات - در اين دوره شكوه بارگاه با گنبد طلائى و منارههاى كاشى كارى آن مرهون توجهات خاندان سلطنتى قاجار است . فتحعلى شاه در ابتداى زندگانى نذر كرده بود كه اگر پادشاه شود بر زيور و جلال قم بيفزايد و اهالى آن را از ماليات معاف كند ، اما اطمينانى نيست كه او به نذر دوم خود رفتار كرده باشد ، هرچند كه شهر قم و توابع آن را تيول مادر خود ساخت ، ولى شرط راجع به بارگاه را چنانكه بايد و شايد انجام داد . وى بهجاى روكارى كاشى گنبد ، خشتهاى مسين زراندود گذاشت و مدرسهاى در جوار آنجا ساخت با درآمد موقوفهاى براى تحصيل يك صد طلبه و نيز بيمارستان و مهمانخانهاى تأسيس نمود و مىگويند هر ساله 000 / 100 تومان خرج آنجا مىكرده است و هر وقت كه به قم مىرفته راه تا حرم را پياده مىپيموده و هنگامىكه دور از آنجا ( در اصفهان ) وفات يافت بنابر وصيتش او را در قم دفن كردند .
اخيرا گنبد ديگر را هم مطلا كردند و يكى از شاهزادگان كه حاكم همدان بود در آنجا ساعتى نصب كرد . رونق درخشان حياط وسيعى كه من در يك نظر ديده بودم مىگويند نتيجهء تعميرات دورهء امين السلطان مرحوم بوده است . در يكى از حرمها كتيبهاى خطاب به حضرت على ( ع ) هست كه به واسطهء اصالت روحبخش مضمون آن شايسته است در اينجا نقل شود :
« اى ذات وصفناپذير به راستى كه از بركت وجود تو است كه طبيعت سرشار از نعم و شايستهء ستايش است ، اگر هدف غائى از آفرينش ، ظهور وجود بىمثال تو نبود حوا همواره باكره و آدم پيوسته عزب مىماند . »
شهر - قم به راستى وضع ممتازى دارد كه شايد در يك نظر آنجا را محل متناسبى براى پايتخت شدن جلوه مىدهد . شهر در كنار رودخانه واقع شده است و وضع مركزى عالى دارد و بسيارى از جادهها از قم مىگذرند : از تهران از قزوين از سلطانآباد ( اراك ) از بروجرد از يزد و اصفهان و يكى از دو سه مهمانخانه شايسته اين نام را در سراسر ايران دارد و آن عمارتى آبرومند وصل به حرم است . از طرف ديگر با آنكه رودخانه دارد ،
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 270
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٢٧٠