همينكه به كنار كالسكه رفتم مادربزرگم تاج الدوله و دو تن ديگر از همسران شاه شمس الدوله و اختر السلطنه را شناختم پس از اظهار ادب از جانب من و بروز مهر و نوازش از طرف آنان از حال شاه جويا شدند و پس از آنكه از سلامتيش آگاهشان ساختم روىبندها را به زير افكنده به كالسكهچى دستور حركت دادند .
روز بعد كاروان آهنگ منظريه كرد . بعد از ظهر شكارچيان در ركاب شاه به شكار تيهو رفتند . دوازده قطعه با قوش گرفته و متجاوز از چهل قطعه با تفنگ زدند .
فرداى آن روز يكسر به سوى قم راندند . اردو را در خارج شهر در سمت شمالى كه باغهاى بسيار داشت برپا ساخته و چادرهاى حرمخانه را اندكى دور تر از سراپردهء سلطنتى افراشته بودند . شاه به محض پياده شدن دستور داد تا حمام بلغار را آماده سازند . ترتيب حمام سفرى چنين بود :
دو خيمه متصل به يكديگر در پشت سراپردهء شاه برپا مىكردند كه يكى به منزلهء رختكن و ديگرى براى استحمام بود . بر كف چادر مخصوص حمام ، فرشى يك پارچه از چرم بلغار مىگستردند و حوضچهاى همانند حمامهاى فرنگى كه آن نيز از بلغار بود در وسط مىنهادند و از آب جوش لبريزش مىساختند .
نخستين بامداد اقامت در قم شاه و همراهان سوار بر اسب به عزم زيارت روان شدند .
پس از انجام تشريفات زيارت و گزاردن نماز در حرم مطهر ، شاه آهنگ مقبرهء نياكان خويش محمد شاه و فتحعلى شاه كرد .
شاهزاده محمد هادى ميرزا يكى از پسران فتحعلى شاه كه پس از مرگ پدر در قم مجاور شده و خدمت آرامگاه او را به عهده گرفته بود به استقبال شتافت و مقدم شاه را گرامى داشت . سلطان نيز او را مورد مرحمت خاص قرار داد و خلعتى شايان به دو بخشيد .
آنگاه به تماشاى صحن جديد كه به همت امين السلطان پدر اتابك ساخته شده بود رفت و هنگام بازگشت متولىباشى را گفت كه فردا براى بازديد خزانه حضرتى خواهد آمد .
همان شب به امر شاه در صحن بزرگ روضهخوانى برپا و اطعام مساكين به عمل آمد .
شامگاه اهل حرم به آدابى مخصوص به حرم رفته ، در ايوان بزرگ در پشت پرده زنبورى
سفرهاى ناصر الدين شاه به قم ( فارسى ) — صفحة 158
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص١٥٨