6 - وقايع ششمين سفر ناصر الدين شاه به قم به روايت دوستعلى خان معير الممالك 1
ناصر الدين شاه در اواخر ماه دوم پائيز سال 1305 2 هجرى به عزم زيارت حضرت معصومه عليها السلام با اردوئى مفصل و دستگاهى به تمام معنى شاهانه رهسپار قم گرديد . ترتيب حركت و اقامت در منازل طورى داده شده بود كه در طول راه شكار خوبى نيز بشود و در واقع به يك كرشمه دو كار و به يك تير دو نشان زده شده باشد . در اين سفر كليهء شهزادگان ، درباريان و بزرگان و ديگر اطرافيان در ركاب بودند . سيصد سوار از سواران مهديه به سركردگى آقا وجيه امير خان سردار و سيصد سوار از سواران منصور به سركردگى ميرزا احمد خان علاء الدوله ، پانصد سوار از كشيكخانه به رياست ناظم السلطنه برادر علاء الدوله و دو فوج ششصد نفرى سرباز همهجا همراه بودند . در ابتداى امر شاه تصميم نداشت كه از حرمخانه كسى را همراه برد ، ولى بانوان حرمسرا دور او را گرفته گفتند پس از سالها كه قصد زيارت داريد ما را از اين فوز عظيم محروم داشتن روا نيست .
شاه نيز با خواستهء آنان موافقت كرد و قرار شد كه اهل حرم چند روز ديرتر حركت كرده بدون توقف در منازل شكارى به سفر ادامه دهند . بيست و پنج كالسكه حامل متجاوز از يكصد تن بانو و خدمتكار بود . دو كالسكه نيز كه يكى پيشاپيش كاروان و ديگرى به دنبال آن حركت مىكرد حامل خواجهسرايان بود و دو تن جلودار يكى به راست و ديگرى به چپ هر كالسكه اسب مىراندند .
كليهء همراهان شاه با دستگاهى كامل يعنى با آبدار و آشپز و نوكر و فراش و مهتر و غيره حركت كرده و به اصطلاح داراى پيشخانه و پسخانه بودند بدين معنى كه هريك دو دستگاه چادر و لوازم داشت كه در هر منزل از يك دستگاه استفاده كرده و دستگاه ديگر را از پيش مىفرستاد تا فراشان آن را در منزل بعد آماده سازند و هنگام ورود در انتظار رسيدن باروبنه بىجا و سرگردان نباشد .
هريك از ملتزمين ركاب نيز به فراخور حال همراهانى داشت . همراهان پدرم در اين