عمره و حج .
اما معنى تمتع يعنى لذت بردن و تمتع يافتن . در عمرهء تمتع و حج تمتع كه دو عبادت هستند احرام بستن معتبر است . در احرام شرط است كه شخص ترك كند و حرام كند بر خود بيست و چهار چيزى را كه ذكر خواهد شد مجملا . و نيز در عمرهء تمتع و حج تمتع طواف نساء و نماز طواف نساء معتبر است . پس از طواف و نماز آن ، در عمره تمتع و حج تمتع بر شخص حلال مىشود جميع چيزهائى كه در احرام حرام شده بود و شخص متلذذ مىشود به آن بيست و چهار چيز . لهذا عمره و حج را تمتع مىگويند . پس عمرهء تمتع يعنى عمره كه بعد از تمام شدن اعمال آن شخص متلذذ مىشود به چيزهائى كه بر او حرام بود و از آنها بىبهره بود . و حج تمتع يعنى حجى كه پس از تمام كردن آن ، شخص متلذذ مىشود به آن بيست و چهار چيز .
بيان كرديم كه اگر عمرهء تمتع بهجا آورده بشود و حج تمتع در عقب او بهجا آورده نشود به جهت عذرى ، آن عمره مفرده خواهد شد زيرا كه منفرد مىگردد از حج و تنها مىشود . از اين بيان ظاهر مىگردد سر آنچه در اخبار و احاديث وارد شده و در السنهء ذاكرين مصيب جناب سيد الشهداء عليه السلام مشهور است ، آنكه ، حضرت يوم ترويه ، حج را بدل به عمرهء مفرده فرموده عازم عراق شدند زيرا كه آن جناب محض احترام حرم الله كه مبادا بمانند و آل ابى سفيان لعنهم الله ، خون مبارك آن حضرت را در آن مكان شريف بريزند و هتك حرمت بيت الله شود يا به علت چيزهاى ديگر و به جهت موانعى كه علمش بر ماها مخفى و مكنون است عمره مفرده را كه عبادت اول است از براى حاج بيت الله بجا آوردند و حج تمتع را كه تمام دو عبادت است به جهت ظلم آل ابو سفيان ترك فرمودند و نتوانستند تمام تكليف حج تمتع را بجا آورند . پس حج را كه حج تمتع است و عبارت است از مجموع دو عبادت ، بدل فرمودند به عمرهء مفرده كه همان عبادت اول از اين دو عبادت باشد . به علت آنكه شخص حاج بخواهد تكليف حجة الاسلام خود را به عمل آورد ابتدا شروع مىكند به احرام عمرهء تمتع از ميقات خود و به همينطور ، اعمال عمرهء تمتع را بجا مىآورد تا تمام مىشود .
روز هشتم ذى الحجه الحرام كه يوم ترويه است شروع مىكند به عبادت دوم كه حج تمتع باشد به طريق استحباب و محرم مىشود به احرام حج و مىرود به منى . يا روز نهم شروع مىكند به طريق وجوب و مىرود به جانب عرفات و بعدازظهر نهم مىرسد به عرفات . تا روز دوازدهم يا سيزدهم فارغ مىشود از اعمال حج .
جناب سيد الشهدا سلام الله عليه كه نمىتوانستند تا روز دوازدهم يا سيزدهم بمانند و تمام عمل را به انجام برسانند لهذا به قاعدهء ، « ما لا يدرك كله لا يترك كله » اكتفا به همان عمرهء تمتع كه عبادت اول است فرمودند . و چون درك يوم هشتم يا نهم را تا دوازدهم نفرمودند پس عمره از تمتع بودن بيرون رفت و مفرده شد يعنى عمره تنها شد . پس حج را بدل به عمره مفرده فرمودند .
القصه اصل مطلب بيان واجبات حج تمتع است . ببايد دانست كه غرض از نگاشتن
سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى ) — صفحة 162
مساهمون: غلام رضا طباطبايى مجد
ص١٦٢