شرح وقايعات سفر اتاليا و افستريه و پ روس است
بعد از آنكه جناب امين الملك از سفر لندن مراجعت به پاريس نمود ، به جهت ناتمامى بعضى كارهاى فرمايشى اولياى دولت علّيه بقرار يك دو ماهى خود را محتاج اقامت در پاريس ديد ، و در ضمن اين اقامت چنين مصلحت يافت كه سفر مختصرى بممالك اتاليا - كه محل سير همهء مسافرين و سيّاحان است - كرده و اگر ممكن باشد از آنجا بممالك همسايه نيز گذرى بكنند ، و در سفر فرنگستان خود مهما امكن از اوضاع آنجا نيز فى الجمله استحضارى داشته باشند .
لهذا مقصود خود را بحضور اعليحضرت امپراطور فرانسه رسانيده و از ايشان نيز مرخصى حاصل ، و بطور مختصر همراه ميرزا ملكم خان و ميرزا رضا وفكتى صاحب - كه از اهل اتاليا و استحضار درستى در آنجاها داشت - بتاريخ پانزدهم شهر جمادى الثانى [ 1274 ] از پاريس حركت ، و سه ساعت از شب يكشنبه گذشته سوار كالسكهء بخار ، تا دو ساعت بعد از طلوع صبح نود و پنج فرسخ طى مسافت و در سرحد فرانسه وارد به شهر موسوم به كولوتس « 1 » شدند .
در سرحد ايتاليا
و آن شهر مكان خوشمنظر و مشتمل بر هشتهزار سكنه بود ، و چون بعد از انعقاد عهدنامهء دوستى و تجارتى ما بين دولت ايران و ساردانيا « 2 » پادشاه آنجا خواهشمند اين شده بود كه ايلچى كبير دولت ايران را اگر
هامش
( 1 ) - كولزCulozدر شمال درياچهء بورژه و امروز در خاك فرانسه است .
( 2 ) - ساردنىSardaigne