هرات پس بكشد و تلافى نقدى بدهد به جهت جميع خساراتى كه بواسطه عساكر ايران در آنجا وارد آمده است .
اين كاغذ را خواندند و بطورهاى صريح جواب قطعى خواستند .
بنده بهزار نوع طرح و قهر و ملايمت از ايشان تا غروب مهلت خواستم . ولى پيش از آنكه بروند ، يك كاغذ عليحده كه ايلچى انگليس محرمانه بايشان نوشته بود و راجع به بنده ميشد از براى من ترجمه زبانى نمودند . از مضمون كاغذ مزبور آنچه بخاطر من مانده از اين قرار است : دستور العمل من حكمى است ، ديگر فرصت باقى نمانده است ، من تابحال به جهت تسهيل امر آنچه در قوه داشتم اهتمام نمودم ، اما مغشوشكاريهاى صدراعظم نگذاشت كه كار بگذرد و بواسطهء آن قسم حركات خود ، دولت را در خطر و پادشاه خود را بىدوست گذاشت ، وخايم « 1 » ايران حالتها كه ايران را محل ورود لشكر قوى ميسازند ، همه بر عهدهء ايشان و امين الملك خواهد بود .
آنچه كه ميگويم فورى و قطعى است و در اين دقيقه آخرى امين الملك اگر بدولت خود صادق است وقت آن است كه پادشاه و دولت خود را و دولت و رئيس خود ، صدراعظم را از اين ورطه نجات بدهد . من تا به حال اينقدرها بواسطهء همراهى شما مايه معطلى دولت انگليس شده مراتب خيرخواهى و حسن نيت خود را به قدر كفايت اظهار ساختهام ، و اميدوارم كه جناب امين الملك مرا قادر خواهد كرد كه اين مصايب عظمى را از دولت ايران رفع نمايم .
پس از رفتن نايب ايلچى ، بنده دو ساعت هرنوع تعقلى كه ميبايست بكنم نمودم ، و ديدم اگر جواب ندهم حكما اعلام جنگ خواهد بود ، و دولت ايران لابد خواهد بود كه خواه بخواهد و خواه نخواهد با انگليسها بجنگد . و از آنطرف اگر كار را در اينجا بگذرانم ، دولت ايران مختار خواهد بود ، يا اينجا را قبول كند
هامش
( 1 ) - در اصل چنين است .