نشانهگيرى آنها كه با سرعت انجام گرفته و به هدف اصابت ميكرد خيلى محظوظ شدند و تقاضا كردند كه خودشان نشانهگيرى كرده تيراندازى كنند . اما چون به طرز كار توپها كاملا آشنا نبودند خيلى پائين نشانهگيرى كردند چنان كه گلوله در وسط راه به زمين اصابت كرد و كمانه كرد و از بالاى نشانه گذشت اما چيزى كه خيلى توجه اينها را جلب كرد تيراندازى توپهاى دوازده اينچى با گلولههاى مجوف بود . اين آلت شيطانى گلوله مهيبش را با دقت و قوت فوق العادهاى به مسافت هزار تا هزار و دويست يا رد پرتاب ميكرد آن هم با چنان صدا و غرشى كه گوئى ميخواست پردههاى گوش را پاره كند . اين توپها دليل بارز و محكمى بود از توسعه و پيشرفت صنعت انسانى در ساختن مهمترين وسيله انهدام نوع بشر .
به نظر ميامد كه صنعت توپسازى ممكن نيست از اين كاملتر شود .
دنبالهء بازديد قورخانه
بعد از تماشاى مشق تيراندازى رفتيم به انبارهاى وسيع تسليحات . شاهزادگان از نظم و ترتيب انبارها و مخصوصا تعداد و مقدار بيشمار وسائل جنگى تعجب ميكردند . چيزى كه بيشتر از همه توجهشان را جلب كرد زين و برگهاى كاملى بود كه براى ده هزار سوار آماده شده بود . لگامها با زنجير و دهانه فلزى كه براق بود و ميدرخشيد و به سقف آويزان كرده بودند بىشباهت به آويزهاى كريستال نبود . به همين مناسبت يكى از شاهزادگان گفت « اين چهلچراغها چيست ؟ » بعد از اينكه توضيح داده شد تيمور ميرزا گفت : « اينها به هزار چهلچراغ ميارزد » .
سپس فشنگسازى بازديد شد و شاهزادگان از سرعت عمل فشنگسازها تعجب ميكردند بخصوص از اختراع بسيار مفيدى كه آقاى كافين « 1 » مدير كارگاه فشنگسازى كرده بود كه بوسيله آن فشنگها را با كمال دقت و خوبى در مدت بسيار كمى پر ميكردند . شاهزادگان به سختى باور ميكردند كه در موقع جنگ هر روز هفتصد و بيست هزار فشنگ بوسيله هزار و دويست نفر بچه در كارگاه ساخته مىشود . دستگاه چوببرى و مته سوراخكنى كه با قدرت و سرعت بزرگترين و كوچكترين الوارها را تراش ميداد و اره ميكرد نيز مورد توجه واقع شد . وقتى كه بازديد و تماشاى انبارها و كارگاهها با تعداد بيشمار توپها كه جريبها زمين را پوشانده بودند به پايان رسيد شاهزاده ارشد گفت : با
هامش
( 1 ) -Coffin