- صاحب فريزر درست مىگويد . تيمور ميرزا بيا برويم . والى كه حالش خوب نيست منزل خواهد ماند و بقيه نامهها را خواهد خواند .
ساعت نه و نيم حركت كرديم . روز اول ماه جولاى بود . هوا گرم و گرد و غبارى و باد هم از عقب ميوزيد . اگرچه مسيرمان بسيار زيبا بود ولى افكار شاهزادگان چنان مشغول بود كه توجهى به اطراف نداشتند . در رچستر « 1 » براى عوض كردن اسب مدتى معطل شديم و نمايش هم آنقدر كه من خيال ميكردم مورد توجه آنها واقع نشد و مىگفتند ارزش اين راه دور و خستگى آن را ندارد . در مراجعت هم باز در رچستر بما گفتند كه اسب نيست و بايد تأمل كنيد تا اسبها برسند و پس از آنكه استراحت كردند حركت كنيد . شايد خدعهاى بود براى اينكه مجبور شويم آنجا شام بخوريم - اميد شركت در ميهمانى محمد اسمعيل خان كه در انتظار بود از بين رفت . ناچار با صرف كمى ماهى و كتلت و يك بطرى شامپانى همانجا شام خورديم و ساعت شش حركت كرديم و ساعت ده به لندن رسيديم .
گردش در قصر ويندزر
خارجيانى كه به لندن مىآيند آثار و علائم ثره و زندگانى لوكس و اشرافى را همهجا مىبينند ولى متوجه مىشوند كه بر خلاف مسالك ديگر كه شكوه دستگاه سلطنتى و دولتى و نظامى ظاهر و نمايان است در انگلستان چيزى ظاهر و نمايان نيست .
علتش اين است كه سنت بر اين جارى است كه دستگاههاى سلطنتى و دولتى ظاهرى ساده و بدون زرقوبرق داشته باشند .
شاهزادگان وزراء و اشراف انگلستان در مواقع عادى مانند اشخاص معمولى در خيابانها و پاركها ديده ميشوند . ظاهر ساده قصور سلطنتى چيزى از شكوه و عظمت داخلى آن نشان نميدهد . من مىدانستم كه در ايران مطلب برعكس است يعنى هيچ ملتى در دنيا نيست كه به اندازه ايرانيها مجذوب جلال و عظمت دستگاه حاكمه باشد و من ميخواستم اين شاهزادگان بدانند كه اگرچه ما به اندازه آنها به دم و دستگاه ظاهرى دولت اهميت نميدهيم ولى در مواقع لازم شكوه و جلال سلطنتى ما اگر از مال آنها بيشتر نباشد مسلما كمتر نيست . ولى نمىتوانستم به آنها بفهمانم كه زياد انگلستان مثل ايران نيست كه شاه مظهر حكومت و قدرت مطلقه بوده مالك الرقاب جان و مال ملت كه غلامان و بندگان او
هامش
( 1 ) -Rochester