به همان دستور محل اكل و شرب و مكان استراحت و دستشورى و خلوت و بارگاه عام و منزل خاص هريكى را با ملزومات سلطنت آراسته و به جهت هر خانه چندين خدمهء زنانه و خدام مردانه معين كردهاند كه بهيچوجه با حيات آن پادشاه تفاوتى ندارد و خانهء كتابخانه به همين قسم چندين خانه ديوارش را مجوف ساختهاند بعوض ديوار و هزاره و سقف آن عمارت عالى كتاب چيدهاند .
بارى هيچ جزء از آنچه ملاحظه شد به حساب و بيان نمىآيد . از آن جمله كتابخانهء يكى از سلاطين گذشته را برآوردى كه كرديم پنجاه هزار
كتابخانه و اسباب طرب
جلد كتاب متجاوز بود همه را بايد بر اين نوع قياس كرد . و خانهاى طولانى بعرض يكصد قدم و به طول سيصد قدم مجموع را از تصاوير و نقوش دلپذير ساختهاند به جهت رقص دختران . گويند دختران و زنان اكابر را كه پادشاه مهمانى مىكند در آنخانهء وسيع همگى برقص مىآيند و زياده از هزار موسيقار و سازهاى ديگر در مناظر و غرفات آن عمارت نواخته مىشود كه صداى آن هنگامه بيست ميل خواهد رفت . اينقدر اشياء غريب و مطاع « 1 » عجيب در آن عمارت ملاحظه كرديم كه تحرير آن ممكن و ميسر نيست .
بعد از اينكه چند خانه را از پادشاهان گذشته تماشا كرديم ما را بقصر وليم رابع كه پادشاه آن عصر بود برده مشخص است كه پادشاه سلف را با اينكه دولت را در زمان قديم چندان وسعت و اقتدارى نبوده در
هامش
( 1 ) - نسخهء اصل و مجلس : متاع و اين صحيح است .