رفتار كند و در پايان پيمان نامهاش چنين نوشته بود « عهد و ميثاق خداوندى بر عهدهء معاوية بن ابى سفيانست چنان عهدى كه از خدا بر عهدهء بندهاش باشد و در برابر خداوند به اجراى آن ملزم گردد » .
( 1 ) ولى هنوز چند روز از امضاى عهدنامه نگذشته بود كه معاويه در برابر مسلمانان نقض پيمان را اعلام داشت و گفت : « آگاه باشيد كه هر قراردادى كه با حسن بن على بستهام اكنون آن را زير پايم ميگذارم » و حصين بن نمير در اين باره مىگويد :
« معاويه به هيچ كدام از قراردادهائى كه با حسن ( ع ) بسته بود وفا نكرد ، حجر و يارانش را كشت ، پسرش را بخلافت برگزيد و امام را مسموم كرد » « 1 » .
همه مواد قرارداد صلح را معاويه اين كسراى عرب زير پا نهاد و به هيچ كدام وفا نكرد و همان سياست فريبكارانهاش را در پيمانشكنى و بىوفائى اجرا كرد كه شرح آن را در زير مينگاريم :
( 2 )
1 - دشنام به امير المؤمنين ( ع )
وقتى كه انسانى از دنيا ميرود لازم است كه همهء دشمنىها و كينههائى هم كه نسبت به او ابراز مىشد متروك گردد و از ابتداى تاريخ بشر چنين قاعدهاى بين همهء مردم مرسوم بوده است ولى پسر هند چنين رسمى را بر هم زد و پس از برقرارى صلح ، امير المؤمنين ع را به آشكار ناسزا گفت و به انتقامجوئى پرداخت و قرارداد صلح را به هيچ انگاشت و احترام حضرتش را پس از مرگ هم رعايت نكرد با آنكه گفتهاند :
احترام مردگان لازم است اگر چه
هامش
( 1 ) - شرح ابن الحديد 4 / 16