روند . اين چشمهها مىجوشند در پهلوى همان كوه بلند به ارتفاع 1268 فوت از كناره دريا و در اطراف اين كوهها معادن سرمه و مرتك « 19 » و زاج يافت مىگردد . و كوهى كه آن را هميشه برف است ، به شكل گنبد است ، ولى همگى آن را برف فرا نگرفته ، خالها و پيسهاى خشكى در آن است و بادى كه از قله آن كوه مىوزد به پايه [ اى ] سرد است كه در دم آن زيستن نتوان . در بالاى آن كوه نباتات نرويند و جانوران نمانند . آثار زيست در آنجا نبود . نخستين كسى كه به عزم سياحت به بالاى كوه دماوند رفته كربرت نمساوى بوده پس از آن اليوى فرانسوى در 1798 . ولى به قله آن رسيدن نتوانست .
مرير فرانسوى نوشته كه در شش ساعتى از شهر دماوند مردابى ديدم از شدت سرما يخ بسته ، گردش دوره آن را نيم ساعت زمان بايستى . از قرار گفتار اهالى آن كوهپايهها وقتى كه آب آن مرداب چند فوتى كم شود ، آب چشمههاى اطراف آنجا همگى كم مىگردد .
در 1837 تامسن در ماه سپتمبر با چهار تن راهنما به بالا برآمد ولى تفصيل چنانچه شايد در باب سياحت خود ننوشته و او به چهار روز از اسك به بالا رفت يك روزه به آب گرم رسيد و فايده از او ننوشته ، روز دوم دو ساعت راه رفته بارندگى گرفت به مغارهاى شدند ، روز سيم رسيدند به جائى كه برف پوشيده بود . دو تن از آنان تامسن را گذاشته خود به بالا برآمدند و سيمين با تامسن رفته و بسيار شكايت از درد سر و طپش دل مىنمود ، و نزديك به غروب آفتاب نزديك به تيغه كوه گرديده ، در طرف شرقى آنجا غارى بوده ، شب را در آن غار بسر برده ، از قرارى كه مساحت كرده ، مسافت آن را 19400 فوت يافته كه 6300 متر است . گويد غار بسيار گرم بود . ولى چون بدان
هامش
( 19 ) - مرتك : معرب مردار سنگ ( بحر الجواهر ) لغتنامه دهخدا .
مردار سنگ به صورت ورقههاى كم ضخامت نارنجى يا قرمز متبلور مىگردد .
مردار سنگ در نقاشى به عنوان يكى از خشككنندههاى رنگهاى روغنى مصرف مىشود و همچنين در پزشكى جهت شستشو و ضدعفونى وسايل پزشكى در تركيب برخى صابونهاى طبى مصرف مىكنند و نيز در برخى صنايع از جمله كوزهگرى جهت تهيه لعابريزى كوزهها مورد استعمال دارد .