اسلامى به صف مجاهدان پيوست و ببركت وجود او خداوند به سپاهيان اسلامى پيروزى بخشيد « 2 » .
حسن ( ع ) به منظور مصالح عمومى اسلام و گسترش آئين حق و هدايت مردمان بسوى ايمان با رشادت و جلادت در معركههاى نبرد شمال ايران حضور يافت . در راه حق جهاد كرد و اندوهى را كه از تضييع حق پدرش بدل داشت ، بخاطر نشر حقايق اسلامى در پردهء اين مصلحت فروپوشيد .
و اين خود درس بزرگى است براى احزاب سياسى امروز كه چون در برابر دشمن واحد قرار گيرند به يكديگر بپيوندند .
انحراف عثمان
( 1 ) عثمان سالها زمامدارى مسلمين را به عهده داشت ولى سياست و رهبرى او از سنّت رسول فاصلهاى دور داشت و همچنين از روش خلفاى پيشين اجتناب ورزيده بود و چون بتدريج از اجتماع فاصله مىگرفت و از حمايت تودهء مردم بىبهره مىشد ، سستى و ناتوانى فراوانى اركان خلافت او را فرا گرفت و قدرت ادارهء امور ملت و مملكت را نداشت و سستى فراوانى بر همهء كارها و ارادههاى او حكومت ميكرد .
هامش
( 2 ) - تاريخ الامم - العبر ، فتوحات الاسلاميه . در اين كتب آمده است كه طبرستان بدست سعيد بن العاص كه سركردگى مجاهدان را به عهده داشت - در سال 30 هجرى - فتح گرديد .
پيش از اين اسپهبد فرمانده طبرستان با سويد بن مقرن در زمان عمر بپرداخت خراج صلح كرده بود ولى در زمان عثمان ، سعيد بن عاص بطبرستان لشكر كشيد و در جملهء سپاهيان ، حسنين ( ع ) و عبد اللّه عباس حضور داشتند و چون صفوف مجاهدان بطبرستان رسيدند ، آنجا را فتح كردند .