ملاهى و محرمات مشغول نتوانستى شد ، و در عهد او اولاد ليث صفار خروج كردند و در سنهء ست و خمسين و مائتين ( 256 ) كه سى و هشت ساله بود تركان او را بكشتند ، و مدت خلافت او يازده ماه بود .
و هم در اين سال ابو عبد اللّه محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن المغيرة « 1 » بن الاحنف الجعفى البخارى و او شصت و دو ساله بود وفات يافت . و امام الحافظ ابو بكر احمد بن على بن ثابت الخطيب البغدادى در كتاب تاريخ بغداد آورده است كه محمد بخارى گفت : صد هزار حديث صحيح ياد كردم و دويست هزار غير صحيح ، و كتاب صحاح را به شانزده سال استخراج كردم از ششصد هزار « 2 » حديث ، و احاديثى كه اختيار بخارى است به ده هزار نمىرسد .
المعتمد على الله ابو العباس [ 78 - ر ] احمد بن المتوكل -
پانزدهم خلفاى بنى العباس بود و سى و چهارم به نسبت با نبى صلى اللّه عليه و آله . مادرش ام ولد قينان كوفيه بود و وزيرش عبد اللّه بن يحيى بن خاقان كه وزير پدرش بود . چون او نماند وزارت به حسن بن مخلد داد ، و بعد ازو به سليمان بن وهب « 3 » ، پس به صاعد رسيد و معتمد از سامره به بغداد آمد و در دار الخلافه از جانب شرقى متوطن شد و سامره خراب گشت و برادر [ را ] الموفق ابو طلحه محمد به يمن و حجاز فرستاد ، و در ايام او كار صفاريان به غايت رسيد .
و در سنهء سبع و خمسين و مائتين ( 257 ) شيخ سرى سقطى خال جنيد نود و هشت ساله بود در بغداد نماند ، گفت : عارفان آفتاب صفتاند كه بر همه بتابند و زمين شكلاند كه باركش موجوداتاند ، و آب نهاداند كه حيات دلها به ايشان باشد ، و آتش رنگاند كه خامان را پخته كنند . و گفت : كامل نشوى تا دين خويش بر شهوات اختيار نكنى .
و در سنهء خمسين و مائتين ( 250 ) ابو زكريا يحيى بن معاذ رازى در نيشابور وفات يافت . گفت : به قدر آنكه خداى را دوستدارى خلق ترا دوست دارند ، و به قدر آنكه از خدا ترسى خلق از تو بترسند و به قدر آنكه به دو مشغول باشى خلق
هامش
( 1 ) - م : المغتره ، با : المعره . متن از ريحانة الادب ، ج 1 ، ص 151 .
( 2 ) - با : شصت هزار .
( 3 ) - م : وهيت . با : وهيب .