در ساعت هفت از ظهر گذشته تمام صاحبمنصبها و غيره حاضر شدند ، رفتيم سر ميز چادر كرباس پشمى زده بودند و ميز بسيار عالى خوبى چيده بودند ، شام خوبى حاضر كرده خورديم ، ابتدا من به سلامت امپراطور تستى برده هورا كشيدند ، بعد كوركو به سلامت ما تستى برد هورا كشيدند ، بعد هم من باز تستى به سلامت قشون روس خوردم ، بسيار خوب مجلسى بود و خيلى خوش گذشت ، بعد از اتمام شام توى باغ با كوركو نشستم ، قدرى صحبت كرديم و با صاحبمنصبها حرف زديم ، عزيز السلطان هم لباس رسمى پوشيده بود ، پشت سر ما ايستاده بود ، امشب هم جائى نرفته خوابيديم .
روز چهارشنبه پنجم شهر شوال :
امروز ساعت ظهر بايد برويم به كارخانه ( ژيراردم ) كه حالا صاحب آن مسيو ويطرس آلمانى است . چهل و چهار ورس از ورشو تا آنجا راه است كه شش فرسنگ ما مىشود ، همان خط راهى است كه به اسپالا مىرود ، خلاصه هوا صاف و آفتاب بود ، نه سرد بود و نه گرم . رخت پوشيدم ، من و امين السلطان و پاپف توى كالسكه نشسته رفتيم به گار ، رسيديم به گار ، جنرال كوركو بود ، زن جنرال بود ، زن حاكم ورشو ، زن نايب الحكومه همان سبيلو بود ، بعضى زنهاى پير و پاتال ديگر هم بودند ، با همه دست داديم و احوالپرسى كرديم ، چون زن حاكم ورشو در اين كارخانه دستى يا شراكتى دارد به اينجهت خودش و اين زنها هم حاضر شدهاند . فرنگى و ايرانى رفتيم توى واگن ، همه جابجا شديم ، اشخاصى كه از ايرانى همراه ما بودند از اينقرارند : امين السلطان ، عزيز السلطان ، احمد خان ، ابو الحسن خان ، آجودان مخصوص ، ميرزا محمد خان ، اكبر خان ، باشى ، آقا دائى ، اديب الملك ، آقا مردك ، حاجى لله ، آقا عبد اللّه ، شاپور ، عزيز خان ، ميرزا محمود خان ، مهندس الممالك ، ميرزا رضا خان ، ترن حركت كرد و سه ربع طول كشيد كه رسيديم ، كارخانه كوچكى داشت ، جمعيت زيادى داشت كه در كارخانه جمع شده بودند ، اين جمعيت از جائى نيامده بودند ، تمام از اهل و عملجات همين كارخانه هستند ، اين كارخانه در حقيقت يك شهرى است ، در سى و دو سال پيش از اين پدر اين ويطرس آمده بوده است به روسيه ، اين زمين را كه آنوقت صحرا و شكارگاه بوده است از روسها امتياز گرفته كه كارخانه بسازد ، روسها هم امتياز داده ، اين كارخانه را ساخته است و بعد مرده ، حالا به پسرش كه ويطروس است رسيده ، هفت هزار زن و مرد عمله مخصوص اين كارخانه است كه براى آنها خانههاى دو مرتبه و سه