روز شنبه « 96 » 16 ( رمضان ) :
امروز بايد برويم ( ملت ) صبح از خواب برخاسته رخت پوشيديم . ابراهيم ميرزاى پسر عماد الدوله مىخواست با ما به فرنگ بيايد ، گفتم تو بايد با زن خودت و امين الدوله به روى مكه ، حالا هم برو ، او را از صرافت آمدن انداختيم . يكساعت از دسته گذشته جانشين آمد عرض كرد وقت حركت است . اول آمديم توى طالار بزرگ ، كشيش اعظم تفليس به حضور آمد ، خطابه خواند ، اظهار التفاتى به او شد . تمام صاحبمنصبها و جنرالها و قونسولها كه روز ورود حاضر بودند امروز هم حاضر بودند به آنها مهربانى شد و با پرنس آمديم درب پله ، آنجا پرنس را وداع كرده توى كالسكه چاپارى نشسته و رانديم .
باز همانطور سرباز دو طرف كوچه با پليس و قزاق ايستاده بودند مثل روز ورود جمعيت متفرقه هم زياد بودند ، از وسط سرباز و پليس و قزاق گذاشته تا از شهر تفليس خارج شده به راه افتاده رانديم . امروز در جزء صاحبمنصبها ( كلنل دمنتويچ ) صاحبمنصب قزاق را كه اول براى قزاقها به طهران آمده بود و مراجعت كرد ديدم اين آن ( دمنتويچ ) نيست خيلى لاغر و مفلوك [ و ] پريشان به نظر آمد . خلاصه رانديم در چاپارخانه اول كه ( منحط ) بود اسب عوض كرديم ، از آنجا در چاپارخانه دويم ( زلكان ) نهار خورديم و نهار بسيار خوبى بود اسب عوض كرديم ، از آنجا در چاپارخانه ( دوشيط ) اسب عوض شد ، بعد در چاپارخانه ( اناماادر ) اسب عوض شد ، بعد در ( پاسانااو ) اسب عوض شد و از آنجا آمديم به ( ملت ) . نيم ساعت از شب گذشته وارد شديم ، امروز چهارده فرسنگ تمام راه آمديم ، در اين مهمانخانهها كه اسب عوض مىشود هركدام يك پيشخدمتى پيش ما مىنشيند و صحبت مىكند ، امروز مجد الدوله ، آقا ميرزا محمد خان ، صديق السلطنه نشسته بودند ، در چاپارخانه آخرى عزيز السلطان و مهديخان نشسته بودند ، ماشا اللّه عزيز السلطان بهقدرى با مهديخان شوخى كرد و صحبت نمود و خنديديم كه حد نداشت ، مهديخان هم خيلى همراهى و خوشمزگى كرد ، بسيار خوش گذشت .
اول كه از تفليس بيرون آمديم جلگه بسيار خوبى اطراف راه بود ، بسيار سبز و خرم و پر گل و ممتاز و كوهها هم دور بودند ، رودخانه كر هم طرف دست راست ما بود و ما از
هامش
( 96 ) . در اينجا 16 رمضان جمعه بوده است كه اشتباها شنبه ذكر شده است و اين سهو تا دوشنبه 19 رمضان ادامه يافته است ، بهطورى كه دوشنبه دوبار به عنوان هيجدهم و نوزدهم نوشته شده است كه دوشنبه نوزدهم صحيح است .