كرده و بال داده بودند ، سپهسالار ، [ و ] سايرين بودند ، جمعيت زيادى از فرنگى ، ايرانيها كه در اينجا كسب و تجارت مىكنند و غيره بودند . همهء صاحبمنصبان روس هم بودند .
وارد تالارى شبيه به كلاه فرنگى كه از چوب ساخته بودند شديم ، در بالا صندلى گذاشته بودند ، نشستيم ، زنهاى معتبرين و صاحبمنصبان همه در تالار پر بودند ، يك دسته خواننده زنانه با يك معلم مرد كه كمانچه هم مىزد حاضر بودند ، خواندند ، بعد زنها و مردها رقص كاملى كردند ، بعد از اتمام مجلس آمديم منزل .
اين هر دو شب كل شهر را چراغان كرده بودند و همه جا را با بيرقهاى الوان زينت داده بودند ، در همه جاى مملكت روسيه گل آفتابگردان زياد مىكارند ، معلوم شد كه تخم او را همهء رعيتها و بخصوص زنها متصل در دهن با دندان شكسته مىخورند ، اسم اين گل در فرانسه اين است كه نوشته مىشود
Le Tournesol
.
[ روز شنبه 19 رجب ] :
خلاصه روز شنبه 19 از ولاد قفقاز در ساعت 9 قبل از ظهر حركت شد ، همهء صاحب منصبان و مردم حاضر بودند ، سوار كالسكه شده رانديم ، قزاق مخصوص امپراطور پهلوى كالسكهچى نشست ، قزاقهاى ديگر پيش و پس و پهلو را گرفته رانديم و در هر چاپارخانه كه اسبها عوض مىشدند دستهء سوار قزاقها هم عوض مىشدند و اين قزاقها همه از قزاقهاى ايالت ترك است كه عبور مىكنيم ، در ايالت ترك كه قزاق و طايفهء چچن با هم مخلوط مىنشينند [ 362 ] كه پايتختش همين شهر ولاد قفقاز است و جزء حكومت جانشين قفقاز است ، بيست هزار سوار قزاق دارند . اغلب هم حالا مأمور اردوهاى طرف عثمانى بودند و هستند . طايفهء چچن چون همه مذهب شافعى دارند و اسلام هستند براى اينكه تنها نباشند چون بسيار مردمان جور شرور رشيد هرزه هستند ، قزاقها را آورده در دهات و اين نواحى با آنها همكوشن و مخلوط كردهاند كه نتوانند هرزگى كنند ،