شاه تختى نيم فرسنگ راه است ، شاه تختى دهى است اين طرف ارس در بلندى افتاده است ، مشرف به ارس ، اينجا تيمور پاشا كشتى دارد كه عبور از سمت خوى ، ماكو ، مراغه ، ارومى به اين طرف از اين معبر مىشود . آن طرف ارس كه خاك ماكو و خوى است آنقدر گل لاله قرمز و گل سفيد و رنگهاى ديگر ديده مىشد كه اسباب حيرت بود . پنج فرسنگ مسافت تماما لاله قرمز بود ، پنج فرسنگ تماما گل سفيد ، بسيار بسيار تماشايى چيزى بود ، ماكو و قلعه ماكو هم توى دره بود ، جايش را تيمور پاشا نشان داد ، اما پيدا نبود . از اينجا به ماكو هفت فرسنگ راه است .
خلاصه سوار شديم ، تند رانديم ، دو فرسنگى كه رفتم به جلگه محال شرور رسيديم كه حالا حكومت عليحده قرار داده ، حاكمى دارد ، بسيار جاى آباد است ده روى ده و حاصلخيز ، باغات و اشجار زيادى دارد ، ارمنى ، مسلمان ، در دهات مىنشينند ، مسلمان بيشتر است ، قريب شصت پارچه ده در يك صحرا و محوطه است ، اكثر آبادى دست چپ است ، مىرسد الى كنار ارس و اين محال از رودخانهء آرپهچائى مشروب مىشود كه رودخانه عظيمى است و همهء آبش صرف باغ و زراعت مىشود و منبع اين رودخانه از محال دره الاكوز و از كوه الاكوز مىآيد .
خلاصه از توى ده و باغات و غيره عبور شد . باش نوراشين كه منزل است پيدا شد ، دست چپ اما رودخانه [ اى ] فاصله بود ، در ميانه بايد يك فرسنگ بالاتر رفته از پل بگذريم ، دوباره برگرديم ، رفتم ، اين طرف پل ده ديزه است ، مسلماننشين است ، پلى بسيار خوب [ 240 ] از چوب و آهن ساختهاند ، طولانى . آن طرف پل ده نورآشى است كه ارمنى [ ها ] مىنشينند .
رانديم رو به منزل ، نزديك غروب رسيديم خانهء اسمعيل بيك كه در همين ده ساخته است ، منزل حاكم اينجاست . ما اينجا منزل كرديم ، بسيار خانهء خوبى است ، به طرز فرنگى ساخته است ، خودش هم لباس و كلاه روسى دارد . فوج ساخلو ايروان ايستاده
روزنامه خاطرات ناصر الدين شاه ( در سفر دوم فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 61
مساهمون: ناصر الدين شاه قاجار
ص٦١