پادشاه فعلى كابل قرار گرفته است و قيمومت پسر كوچك خود را كه مأمور حكومت هرات كرده ، به او تفويض نموده است با اينهمه توسعهء ارضى افغان تا مرغاب را بايد بسيار متزلزل دانست زيرا جمشيديها ممكن است هرآن علم طغيان بلند كنند مثلا اگر كوچكترين بىعدالتى به آنها شود يا كمترين تأخيرى در پرداخت و تصفيه حقوقشان به عمل آيد يا به نحوى از انحاء آرامش خاطرشان به هم بخورد ، حاضر نيستند از سردار هرات حرفشنوى بكنند .
اينجا هم مانند جاهاى ديگر اشكال جدى ، جز در مورد حقوق گمركى براى ما پيش نيامد . در راه به ما گفته بودند كه افغانستان از ساحل چپ مرغاب شروع و ديگر ماليات برده مطالبه نميشود . ولى مبناى اين اطلاع عارى از صحت جز يك سوء تفاهم غمانگيز چيز ديگرى نبود . خان جمشيديها كه با كاروانباشى مستقيما سروكار داشت ، براى كالا و حيوانات و بردهها ماليات گزافترى از آنچه تا حال پرداخته بوديم مطالبه كرد و موقعى كه رقم اين ماليات به گوش ما رسيد ديگر حالت بهت و شكايت همه از حد و اندازه تجاوز كرد حتى خود حاجىها هم مجبور شدند براى هر الاغى دو فرانك بپردازند و اين مبلغ براى عموم فوق الطاقه و براى شخص من كمرشكن بود . ولى از ما كسى كه بيش از همه صدمه ديد يكنفر هندو بود كه در ميمنه به ميزان سى تنقه ( 5 / 22 فرانك ) چندبار رازيانه خريده بود . و كرايهء آن را تا هرات از قرار بارى بيست تنقه ( 15 فرانك ) دريافت داشته بودند . بعلاوه تا آن زمان يازده تنقه ( 25 / 8 فرانك ) هم حقوق گمركى پرداخته بود و حالا هم سى تنقهء ديگر از او مطالبه ميكردند كه رويهم رفته قيمت كل خريد بالغ بر شصت و يك تنقه ( 5 / 45 فرانك ) ميشد . معلوم است اين همه ماليات گزاف كه ظاهرا بعنوان قانونى به كسبه تحميل مىشود تا چه اندازه عمل تجارت را فلج ميسازد و چگونه اعمال قدرت ظالمانهء شاهزادگان مانع ازين مىشود كه مردم ، از ثروت بىپايان
سياحت درويشى دروغين در خانات آسياى ميانه ( فارسى ) — صفحة 337
مساهمون: آرمينيوس وامبرى
ص٣٣٧