تحديد حدود كوريجان
شنبه 23 آبان ، 3 رجب - بنابر اعلانى كه قبلا منتشر شده و براى من هم فرستاده بودند دو ساعت به ظهر مانده تحديد حدود موقتى كوريجان معين شده بود و من چون مسبوق از كيفيت آن بودم گفته بودم بيست نفر بيلدار با چند پيرمرد كه حدود را مىدانند چند كلنگدار ، يكبار زغال ، دو سه اسب زين كرده حاضر شده بودند . آقايان قريب ظهر وارد شدند . آقاى فرخنيا ( ميرزا حسين خان طهرانى ) ، آقاى رحمت اللّه خان رياحى مهندس اهل خوى - چهار سال در اسلامبول تحصيل مهندسى نموده با هشت عدد ژلن رنگارنگ ، ده عدد ميخ آهن ، يك جعبهء مطر ، يك شاقول آهنى ، يك « پرتفوى » مشكى ، يك دوات ( بدون قلم ) ، يك قطبنماى معيوب كه جهات را نشان نمىداد ، با دوسيهء كوريجان .
پس از خوشوبش و احوالپرسى كاغذى هم از آقاى عظيما دادند كه به وعدهء خود وفا كرده زود نماينده و مهندس فرستادم . چون ادارهء بىپولى است تتمهء قسط حق الثبت ارسال شود . بعد از صرف چاى و سيگارد ، سر ميز ناهار رفتيم . بلافاصله بعد از صرف غذا حركت كردند به سمت مار هموار حد غربى كوريجان . نسيم مىآمد ، سرد بود ، غروب مراجعت كردند و از سرما شكايت داشتند . شب خوش گذشت . اين دو جوان معقول مؤدب خيلى به من احترام مىگذاشتند . رياحى باكمالتر بود و از تاريخ ، اشعار و غيره مطلع . اما هر دو زبان خارجه نمىدانستند . لهجهء رياحى خيلى قشنگ بود « تركان پارسىگوى بخشندگان عمرند . » اما اينها لوازم سفر جز يك پالتو ديگر هيچچيز همراه نداشتند حتى دستكش ، حوله ، شانه و سيگارد . تا روز اول آذر تحديد حدود ما امتداد يافت . وقايع عمدهء آن از اين قرار است :
ترتيب حركت : صبح سه ساعت به ظهر مانده حركت مىكرديم . جز ما سه نفر معمولا كدخدا درويشعلى ، كوخا محمد حسين ، گاهى محمد على بيك نايب ، گاهى ميرزا باقر سواره ، چهل و هشت نفر از هر جوقى دو نفر سوار ، چهل و هشت الاغ . هر كدام با يك بيل و بعضى كلنگ ، دو الاغ بار زغال ، دوتا تازى ، يك طوله . مىرفتيم در سر حدود .
نمايندهء محل ميله را معلوم مىكرد . رعايا از الاغ پائين آمده يك نفر مواظب الاغها مىشد . تتمه در سر ميله حاضر [ شده ] اول گودالى حفر مىكردند . درون آن را مملو زغال مىكردند ، روى آن را سنگ گذاشته مشغول ساختن ميله مىشدند و آن يك تپهء مخروطى بود از خاك ( سابقا با آجر و گچ ميله مىگذاشتند ، بعد حكم شد با خاك تپهء كوچكى درست كنند كه تركها چيه مىگويند . ) نمايندهء ثبت هم اصرار داشت بزرگ