ولى عمليات سيد ضياء توليد مفسدهء بزرگى در خراسان كرده و باعث شد كه كلنل محمد تقى خان سر به طغيان برآورده بيرق عصيان بلند كند . و اميدوارى زيادى به دشمنان مملكت و هواخواهان هرجومرج دهد . اما كفايت و درايت رئيس دولت و جديت و فعاليت وزير جنگ و نظاميان رشيد به آسانترين وجهى بدون آنكه قشونهاى زياد از مركز اعزام و مبلغهاى گزاف خرج شود غائلهء او را رفع كرده و به توسط قواى محلى كلنل مزبور مقتول و قشونش متفرق و دولت اعلان عفو عمومى داده و غائلهء به آن جسامت به اين سهولت خاتمه يافت .
گرفتارى دولت در اين چندروزه به مسئلهء خراسان باعث تجرى اشرار گيلان گرديده و [ به ] تنكابن و بعضى نقاط مازندران حمله و از قشون دولت شكستخورده فرار كردند .
بعد از فراغت از غائلهء خراسان به مسئلهء گيلان متوجه شده و ضمنا آقاى وزير جنگ شروع به اصلاح اردوها و تدارك مقدمهء تسخير گيلان برآمد .
پارلمان بعد از افتتاح خود و رسيدگى به اعتبارنامههاى وكلا شروع به مذاكره قراردادهاى بين ايران و روسيه - ايران و افغان - وضع قوانين نافعه و تشكيل اكثريت پارلمانى نموده و حزب جديدى به نام « طرفداران اصلاح » درمجلس و خارج ظاهر شده و مرام خود را منتشر كردند .
در جو سياست ابرى باز عرض اندام كرد و لرد كرزن نطق معروف خود را راجع به ايران نموده و مدتى جرائد و مجامع ايران در اطراف آن سخنرانى كرده حادثهء « آذرى لنكو » نيز باعث شد كه سفارت روس يادداشت شديد اللحنى به دولت فرستاده و مشار اليه را كه از مريضخانه فرار كرده بود مطالبه كرد .
از طرف ديگر مسئلهء پليس جنوب پيشآمده ، انگليسها با يك لجاجت بىسابقهاى در اين قضيه رفتار ، پليس جنوب را منحل و مهمات آنها را سوزانيده و تصور مىرفت مطلق العنان شدن اين جماعت باعث اخلال نظم گردد ولى به حمد اللّه اثرى ظاهر نشده و معلوم شد ايرانى حتىالامكان مايل به شرارت و فساد نيست .
حادثهء آذرلنگو نيز به واسطهء اقدامات مدبرانهء دولت تصفيه گشته ، سفارت فرانسه كه او را پناه داده بود حاضر شد به دولت او را تفويض كند . سپس محاكمه گشته برطبق قانون با او رفتار شود و خوشبختانه عفو عمومى مقصرين روسيه از طرف حكومت سويت موقعيتى به محاكمه هم نداده مشار اليه آزاد گرديد .
دولت در به دو تشكيل پارلمان برحسب عادات و رسوم متداوله استعفا كرد . ولى اكثريت پارلمان به آقاى قوام السلطنه اظهار اعتماد نموده كابينهء ثانوى معظم له با وزارت جنگ آقاى سردار سپه و انحلال وزارت صحيه تشكيل يافت . يكى از مبرزين اين كابينه
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 6717
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٦٧١٧