9 - اصفهان به اهواز 70 فرسنگ
10 - اصفهان به شيراز 82 فرسنگ *
جمعا طول فوق 601 فرسنگ .
( آنچه به اين علامت است * در ايام جنگ به پول روس و انگليس كشيده شده فعلا دست دولت ايران افتاده است ) .
اين دو فقره راههاى عمده كه به توسط مهندسين و متخصصين و با صرف مخارج گزاف شوسه شده و اكنون كه حوادث روزگار اتفاقا سرنوشت آنها را به دست وزارت فوائد عامه سپرده ، دارد به كلى از ميان مىرود . شايد در وزارت فوايد عامه صورت دخل و خرج هيچيك از اين راهها وجود نداشته [ باشد ] و اگر هم باشد خيلى ناقص [ باشد ] و از وجود بعضى از آنها هم اطلاع ندارند . از قرار مذكور براى ساختن راه همدان الى قرهتو كه شصت فرسنگ است تقريبا يك مليون و هشتصد هزار تومان يعنى فرسنگى سى هزار تومان مصرف شده و بدينحساب مخارج ساختن ششصد و يك فرسنگ راه بيش از هيجده مليون تومان مىشود كه وزارت فوايد چندان اهتمامى در نگاهدارى آن ندارد .
( ايران شمارهء 1132 ) .
در باب مخارج به نظر خيلى اغراق مىآيد . فرسنگى سى هزار تومان خيلى پول است ، آن هم با ارزانى مزد عمله و آن هم راههاى بىموانع .
پستخانهء ايران
قبل از سنهء 1320 كه مباشرين آن بلژيكى نبودند يعنى رئيس ادارهء مركزى و مستشار پستخانه . پنج دفتر پست بود و ششصد فرسنگ . شعبههاى پستى و عايدات خرج دررفته صد هزار تومان و فقط چهار پستخانه معاملات با خارجه را متصدى بود ( همهء اين پول را امين الدوله مرحوم مىخورد و هيچكس از حساب آن سر در نمىبرد . در حقيقت نان خانهء امين الدوله پستخانه و نان خانهء مرحوم مخبر الدوله تلگرافخانه بود . ) در عرض بيست سال ادارهء بلژيكيها عدهء پستخانه دويست و بيست و مسافت طرق پستى 2840 فرسنگ و دفاتر مبادلهء پستخانه به بيست بالغ شده . سابقا هفتهاى يك پست مىرفت و حاليه شش پست . در سال گذشته چهل هزار نفر با پست سفر كردهاند . در بيست سال قبل عدهء مكاتيب سه كرور و سال قبل از جنگ اروپا از ده كرور تجاوز كرده بوده است .
فقط دو وزارتخانهء ما پست و گمرك همهساله كتابچه از وضعيات آن چاپومنتشر مىكنند ، امسال تلگرافخانه هم كتابچه منتشر كرد كه من نديدهام . ساير وزارتخانهها ترتيب صبح الى عصر خود را نمىدانند چه است ، تا برسد به امورات ساليانه .