مردان بزرگ ديگر
اگرچه مردمان بزرگ اين ايران بايد همين اشخاص باشند و تعجب ندارد ، ليكن اگر مقصود قرن صد ساله است ، خيلى اشخاص ديگر هستند كه هزار بار براينها ترجيح دارند كه هيچ ذكرى از آنها ننموده است . اگر قرن سى سالهء ايرانى باشد باز هم بسى كسان ديگر هستند كه هزار مرتبه كارهاى آنها بزرگتر است . اينها كه اسم برده جز امير اتابك و ميرزا حسين خان سپهسالار عمر ما همه را ياد دارد و اغلب آنها زنده هستند كه كسى پهن بار آنها نمىكند . كاشف السلطنه چاى كاشته ، حكيم الملك پول نيكل رواج داده - واقعا كارى از اين بزرگتر نمىشود . مثل اين است اختراع آيروپلن و تلگراف بىسيم نموده . پس چرا اسم آنكه سيبزمينى و شلغم را كاشته نمىبرد . در فضيلت محمد طاهر ميرزا شكى نيست اما او بزرگى او را از ترجمه رمان ذكر مىكند . در حقيقت تكذيب اوست . اگر اول رمان ترجمه كن را بايد ستود اول بهمن ميرزا است كه رمان الف ليله را ترجمه كرد . از حاجى ملاهاى سبزوارى و ميرزاى جلوه اسم نمىبرد اما تمجيد متين السلطنه را مىكند . از اعتضاد السلطنهء مرحوم ، معتمد الدولهء مرحوم ، اعتماد السلطنه محمد حسن خان مرحوم كه هريك صاحب تصنيفات عديدهء مفيده هستند ذكر نمىكند .
سالار معزز را مىنويسد كه موزيك خوب مىداند . بارى اگر مردمان بزرگ صدساله ايران را بايد نوشت خيلى هستند كه بايد از روى كتب به دقت نوشت . اگر مقصود تملق بوده است كه حرفى نيست . اعلم الدوله خوب بود اسامى امير اتابك و سپهسالار و محمد طاهر ميرزا را از اين جدول خارج [ مىكرد ] ( كه حقيقتا حيف است در رديف سايرين باشند ) و مىنوشت اشخاص بزرگى كه در عمر خودم ديدم . نكتهء ديگر در اينجاست كه پاى خود را از محوطهء طهران خارج نكرده . ايران همان طهران نيست .
ژاپون
پادشاه ژاپن به واسطهء كسالت موقتا كنار گرفته وليعهد نايب السلطنه شده . جديدا شاهزاده خانم ناگاكو دختر پرنس كونه را براى وليعهد نامزد نمودهاند . شاهزاده خانم ظريف زيبائى است . ونزلوس « 1 » در اين سن پيرى دخترك بسيار متمولهء يونانى جوانى را به نكاح خود درآورده و از لندن با عروس خود به سمت امريكا و تفرج ( ماهعسل ) عزيمت نموده است . از ونزلوس خيلى تعريف نوشته بود كه اول مرد سياسى است .
هامش
( 1 ) - عكس او در صفحهء 6300 به چاپ رسانيده شد .