از نقطه نظر اجتماعى تأثيرات اين حوادث همين مقدار كافى است كه ملل اعم از غالبين و مغلوبين بقدرى عصبانى و به اندازهاى تند و شديد بر عليه وضعيات و مبانى سابق دنيا شدهاند كه عقيده اشتراكى بلشويزم توانسته است حتى در ممالك مانند تركستان كه از محيط مسالك به كلى دور و مجهورند دو سال و كسرى دوام يابد . و در ساير ممالك پيوسته بر عهدهء طرفداران خو بيافزايد و در حقيقت اين نمايشات عبارت از طغيان دنيا بر عليه سرمايهدارى است كه موجبات اين جنگهارا فراهم كرده است .
كلمانسو پس از خاتمهء جنگ بينالمللى يك عبارتى را گفت كه خيلى مشهور است و در مقابل پارلمان اظهار نمود : بورژوازى يا سرمايهدارى به قدر كفايت عدم لياقت و عدم تناسب خود را در اداره كردن جهان مدلل داشت و اينك دورهء اجماعى ديگرى بايد شروع بشود .
اميدوارم پس از اين همه امتحانات و مصائبى كه به عالم وارد شده است درميان اين همه مشكلات عظيمه اين فلسفه عملا به موقع اجرا گذراده شده و بيستمين سال از قرن بيستم مقدمه براى نجات عالم از شدائد و محن گرديده و اين سال مبارك موفق شود كه نه تنها جراحات جنگ را التيام دهد بلكه يك قدم بزرگى در تجديد يك فكر و وضعيت جديد و يك اثر با افتخار برداشته و ازميان اين همه افكار عصبانى و شورانگيز يك حقيت لطيف و نظام تشفى بخشى رابه هيئت اجتماعيه اهداء نمايد .
على اكبر خراسانى
- 4 - بيانيهء وثوق الدوله
( مربوط به صفحهء 5639 ) روزنامهء رعد - شماره 2 - مورخ چهارشنبه 10 رجب 1338 ( 31 مارچ 1920 - 10 ارديبهشت 1299 ) بيانيهء آقاى رئيس الوزراء اينجانب درايام عيد به واسطهء خستگى و ضعف مزاج و لزوم چند روز راحت و معالجه از ملاقات دوستان و هموطنان عزيز خود محروم ماندم و اينك براى جبران اين محرومى و بهجاى مذاكرات و حرفهائى كه در آن ملاقاتها مبادله مىشد و شايد غالبا غير مفيد بود يك رشته حقايق و حرفهاى اساسى را كه مطالعه و غور در آنها بر هر ايرانى وطنپرستى لازم است مانند نفيسترين هديه عيد به همشهريها و هموطنهاى خود تقديم