درباريان استبداد و ادامهء آن تا فتح طهران و خلع پادشاه سابق و دو كشمكش تا اوايل جنگ بينالمللى و قلعوقمع آخرين مرتجع نامىصمدخان شجاع الدوله .
انقلاب عثمانى در سنهء 1908 و طرفيتهاى شديد و خونريز طرفداران سلطان عبد الحميد پادشاه سرخ و غلبهء هواخواهان مشروطيت و خلع و حبس سلطان مزبور ، استفادهء اطريش از انقلاب عثمانى و الحاق قطعى بسنه و هرزگوين ، استفادهء بلغارستان و اعلان استقلال قطعى خود ، حدوث انقلابات و طغيانهاى شديد در آلبانى و قشونكشى عثمانى به آن قطعه و دوام نايرهء جنگ آلبانى تا جنگ بالكان .
انقلاب پرتغال در سنهء 1910 و حدوث پادشاه قديم و جلوس امانوئل پاشاه پرتغال و ادامهء كشمكش و غيره و غيره .
انقلاب مملكت باستانى چين در سنهء 1912 و نهضتاى بزرگ ملّيون در تحت رياست دكتر سون يات سين و جنگ بين سلطنت خواهان و ملّيون و بالاخره خلع خاقان هشت سالهء چين و نايبالسلطنه مادر وى و رياست جمهورى پواتسيكاى و يك سلسله محاربات سخت و خونينى كه اولا بين اين ژنرالها روساى ايلات جنوبى و شمالى و ثانيا بين طرفداران پواتسيكاى كه پس از استحكام موقعيت خويش درصدد تغيير رژيم و اعلان خاقانيت خود برآمد در مملكت و سيع الفضاى چين بوقوع پيوست .
انقلاب و تبديلات متواليه مراكش و خلع مولا حفيظ و محاربات طولانى . . . « 1 » با قشون متجاوز خارجى در 1912 دوام انقلاب طرابلس و محارباشديد شيخ احمد سنوسى با عساركر تجاوز كار خارجى ، انقلاب آلبانى در سنهء 1912 و قيام برضد پادشاه جديد خود پرنس درويدآلماين و منجر به استعفا وفرار پادشاه دو سه ماههء مملكت آلبانى .
وقايع مهم ديگرى از قبيل تأثيرات ترقى آلمان و تبدلاتى كه در سياست و رقابت دول معظمه مانند 1907 روس وانگليس ، تغيير تمايلات عثمانى ، استفادههاى ژاپون در مشرق و غيره وغيره واقع شد كه اگر بخواهيم آنها را شرح دهيم صفحاتى بزرگتر و عديدتر از روزنامهء ما لازم دارد و فقط ذكر كليات حوادث عظمى است كه مطالع قرن بيستم را در تاريخ بشريت فرد و ممتاز كرده است .
محاربات سترگ و انقلابات عديم النظير تا سنه 1913 بطور كلى اينها بود كه ذكر شد ولى سال 1914 مخالف خيز ترين واقعه رخ داد كه سرتاسر عالم ، تمام مبانى اجتماعى ، كليه اساس اخلاقى وافكارى و مناسبات اقتصادى جهان را دگرگون ساخت .
هامش
( 1 ) - يك كلمه ناخوانا .