هركدام هرچه جلو دستش بيايد برمىدارد و مالك حقيقى آن خود را مىداند .
استروسلسكى
شنبه 28 ذيقعده - ديروز سردار استروسلسكى وارد شد . يك سر اردوى انگليس رفت . مراجعت از آنجا رفت شريفآباد اقامت كرد ( پس از مراجعت از مازندران حمايل نشان سردارى و يك قبضه شمشير جواهر از شمشيرهاى ناصر الدين شاه به وى مرحمت شده است ) . من دار الحكومه رفتم ديدم اتومبيل آوادس تاجرباشى حاضر است . موفق الدوله و امير انتصار كه مىگويند رئيس قشون قزوين شده است با حسين خان ميرپنج قزاقخانه براى ترجمه ، مصمم رفتن نزد استروسلسكى هستند . من هم ضميمهء آنها شده رفتيم .
علت عزل نظام السلطان : مراوده با بلشويكها
موفق الدوله گفت دانستيد عزل ناگهانى نظام السلطان و آمدن به عجلهء من چه حكايتى بود . گفتم خير . گفت نظام السلطان اولا با دمكراتهاى قزوين كه حالا به بعضى از آنها اطلاق بولشويك بكنيم بهتر است مراودات مخفى داشت . اغلب شبها خانهء آنها مىرفت يا منزل خود مىآورد . طهران كه آمد اظهار داشته بود اگر دولت اقدامى نمىكند ما فكرى بكنيم ( چنانچه در اينجا هم مكرر مىگفت اگر دولت اقدام ندارد ما از راه ديگر درآئيم ) .
او حركت كرد متعاقب خبر رسيد كه نظام السلطان شخصى را به آن صفحات خصوصا نزد كوچك خان فرستاده . اين بود محرمانه مرا براى حكومت تعيين كردند و فورى امر به حركت [ شد ] . زيرا يقين نموده بودند اگر علنى او را احضار كنند قزوين را برهم زده بولشويكى مىكند . من كه آمدم برائت ذمه حاصل كرد كه من آدم براى تعيين قوا و عدهء آنها فرستاده بودم . من ديگر محض قوم [ و ] خويشى تعقيب نكردم و تلگراف به طهران نموده تكذيب نمودم . دو شب ماند تا جواب آمد و مطمئنا رفت .
نظام السلطان و دموكراتها
نظام با دموكراتها راه داشت . اما من حتم دارم كه با بولشويك همراه نبود ، بلكه نهايت ضديت را داشت . قزوين هم قشون انگليس بود ، چهطور ممكن بود يك همچو اقدامى بشود . از آن گذشته قزوين اكثريت با دموكرات نيست و دمكرات نزد مردم بىطرف تحت الشعاع است .