و مستر مارلينگ شده و در آن مصاحبهها فرمول سابقهدارى كه آقاى وثوق الدوله در زمان رياست خود با انگليسها راجعبه « پليس جنوب » روى كاغذ آورده بودند و خود را براى قطع كردن يك مسئلهء سياسى بين دولت انگليس و ايران حاضر نمودند اين مذاكرات صورت عملى نيافت . مسامحهء دور و دراز در نظر كسانى كه به كارهاى بزرگ عادت نداشتند همه باعث شد كه دولت انگليس وقت را غنيمت شمرده و چون از طرف دولت ايران اطمينان نداشت به قواى خود افزود و مركز ايران را محاصره نمود و دولت ايران نمايشاتى كه جز شبيه به يك بىطرفى ناقصى و غيرقابل تفسيرى بود حركت نمىكرد .
فيلهاى طلائى
در اطراف همين فكر و خيال كابينهء جديد ( وثوق الدوله ) به روى كار آمد . براى پاس بىطرفى ، براى حفظ و حراست بىطرفى ، براى روشن كردن يك افق تاريكى كه هيچ وطنپرست نمىتوانست آن را تماشا كند كابينهء حاضر آمده و ما بر روى همين زمينه فكر مىكنيم . فقط در بين اينكه ما فكر مىكنيم افقهاى زرد و سرخى را كه در برابر مملكت ما هر دقيقه با ابرهاى متراكم نمودار مىشود به نظر تشخيص و تفحص درمىآوريم . در همين حال ما مىبينيم كه براى بار ديگر افكار معدودى كه تا ديروز طرفدار بىطرفى و هوادار سكوت بودند مىخواهند غليان ديرينه را از نو شروع كنند . « فيل » « 1 » هاى طلائى كه حتى فكر و عقيدهء خود را نيز مطلع كردهاند ميل دارند كه ما و هركس كه مىخواهد در روى پيدا كردن يك زمينهء ثابت و عملى فكر كند خيلى واضحتر و شورانگيزتر حرف بزند .
فيل انگليسى و ديگر فيلها
فيل انگليسى ميل ندارد در ضمن صحبت عثمانى نام انگليس و عمليات آنان برده شود . فيل عثمانى هم مايل نيست كه يك مرد سياسى در ضمن پيدا كردن راه معامله نام و ذكرى از حساب از فايده و از اصلاح و مصلحت ببرد . فيل آلمان كه در ضمن عدم مداخلهء آلمان در ايران و در زير فشار هم انگليس ، هم روس ، هم عثمانى مىرود داخل خط اقليت شود نمىخواهد مسئوليت رول جديدى را مثل بار اول به عهده بگيرد . در بين اين افكار كه همه در آغاز كار طرفدار يك طرفى و پس از ضربتهاى روس طرفدار بىطرفى ، حالا در تعقيب عقبنشينى آلمان در غرب و تجهيزات عثمانى در شمال ايران و
هامش
( 1 ) - طرفدارPhil