تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 5331

مساهمون:

ص٥٣٣١
سرافراز بودم كه وظيفهء نگارش شرائط و موجباتى كه زندگانى آتيهء ايران را تأمين نمايد به عهدهء من تفويض گشته .

عهدنامه

بالاخره با بصيرت تامه كه به اوضاع داخلى و خارجى و احتياجات ضرورى و نظريات دول متحارب داشته صورت يك عهدنامه كه ذيلا درج مىشود نوشته و در شب نوزدهم محرم 1334 در اطاق مجاور قصر ابيض به خدمت آقاى مستوفى الممالك تقديم و اظهار داشتم به عقيدهء من با اين شرايط چنانچه بتوانيد موفق به عقد اتحادى گرديد ايران را نجات [ داده ] و نيك‌نامى ابدى را براى خود فراهم نموده‌ايد . طريق جلب توجه متفقين را هم بدين پيشنهاد اظهار [ كردم ] و گفتم پس از تصويب دولت بايد فورا تلگرافى كه حاوى ميل و نظريات دولت ايران باشد با سوادى از اين عهدنامه به دربارهاى لندن ، پطروگراد ، پاريس ، رم مخابره [ كرد ] . در همان حال سوادى به سفارت‌خانه‌هاى دول مذكور در طهران داد و ضرب الاجل معين شود كه در فاصلهء چند روز جواب قطعى برسد و چنانچه به حصول موافقت روس و انگليس موفق نشويد از طريق استيصال مىتوانيد خود را مجبور از توجه به آلمانها نشان بدهيد . رئيس الوزراى وقت پس از قرائت صورت عهدنامه نگارنده را تمجيد و در كثرت آرزوها تحسين فرموده بلافاصله مطلب را در هيئت وزراء مطرح فرمودند . معلوم است وزراء نيز تصديق [ كردند ] ولى اشكالى پيش آوردند كه بدون مراجعت سليمان ميرزا و دستهء او به طهران مقتضى نيست كه چنين پيشنهادى به سفارت روس و انگليس ارسال گردد . در حالتى كه هر دقيقه و آن سفارت‌خانه‌هاى مذكور منتظر دريافت پاكت و مراسلهء رسمى وزارت خارجه راجع‌به پيشنهادات و تقاضاهاى دولت بودند . آقاى مستوفى الممالك به وسايل خصوصى يعنى توسط صارم الدوله از سفارت روس . توسط نصرت الدوله از سفارت انگليس . نظريات وزراى مختار را راجع‌به كليات و اصل موضوع استفسار [ كردند ] و از قضا جواب مساعد هم شنيدند . لكن حاجى محتشم السلطنه حتى يك مراسلهء رسمى هم براى فتح باب مذاكرات رسمى به سفارت روس و انگليس ننوشته بود . باهم‌پيمان خود مستشار الدوله و با مساعدت عوامل خارجى اين موقع را هم از دست داده مقرر داشتند سوادى از تقاضاهاى دولت كه از طرف روس و انگليس قبول مىشود نزد سليمان ميرزا به قم روانه دارند . چنانچه آنان مراجعت كردند تعقيب و الّا متروك دارند . عدل الملك و ارباب كيخسرو و آقا ميرزا قاسم خان حامل پيغامات و صورت عهدنامه