رفت ليكن همان در مكهء معظمه بدرود زندگانى گفت ، رحمة اللّه عليها .
حركت به قصد ملاقات سپهسالار
يكشنبه 12 شهر شوال المكرم ، 30 درجه سرطان - صبح خيلى زود به عزم رودبار و ملاقات حضرت سپهسالار اعظم از قلعه حركت كردم . از شترخان ميرزا اسحق ملحق شد . تازه سه روز است پس از آن فرار از قزوين آمده . اول خيلى به او خنده كرديم . گفت من كه جاى خود داشتم امير اسعد چرا فرار كرد . بعد اطلاعاتى از شهر داد . مىگفت تمام ارامنهء تبريز به قزوين و طهران آمدند . انگليسها متصل مىآيند . به قدرى اتومبيل دارند كه روسها اسب و يابو داشتند . هر چهار نفر در يك اتومبيل مىآيد . تماشاى آيروپلن را هم كاملا كرده بود . فرار امير اسعد و منتظم الملك گفت در شهر شهرت كامل داشت . از شما مردم تعريف مىكردند ، خصوصا اينكه آنها را « يراقچين » نكرديد و سلامت از خاك خود رد كرديد . برعكس در اين باب هم از امير اسعد بسيار بد گفتند . روىهمرفته از طرز رفتار شما و ثبات شما دوست و دشمن خوب گفت . نزديك صاينكلايه دو سه نفر اوانكى رسيد . از نزد هدايت بيك مىآمدند . آنها گفتند امروز سپهسالار حركت مىكند .
نزديك معلمكلايه و عمارت امير چند نفر رودبارى رسيد ، آنها هم گفتند مال حاضر شده ، ليكن گفتند سپهسالار كسالت دارد فردا مىرود . نزديك چشمهء معلمكلايه سر راه پياده شديم ناهار همراه بود خورديم . آنجا گفتند سپهسالار امروز مهمان وزير است . ما زودتر سوار شديم پنج ساعت به غروب مانده اوان رسيدم . ديدم خبرى نيست . بلكه منتظم الملك هم زواردشت است . چون بىموقع بود و مىدانستم خواب هستند در عمارت وزير پياده شده كاغذى به امير اسعد نوشتم . چايى خورديم ، آب يخ خورديم ، خستگى گرفتيم تا جواب آمد خانهء خودشان است ، چرا يكسره اينجا نيامديد . زود سوار شديم ، راه كم است . نزديك ده آنجا كه على آقا مدير قرانتين ايستاده چند نفر از رعايا و يك بلد استقبال كردند . امير اسعد اين كارهاى كم خرج را خوب رعايت مىكند .
ما را بردند توى ده . آنجا آقاجانى وركى براى هدايت ايستاده بود جلو افتاد . امير اسعد روى بام ايستاده بود ، مرا تا پاى پلهء اطاق سپهسالار آورد كه همان دو بالاخانهء رعيتى باشد كه سابقا ديده بودم . فقط چند پردهء حصيرى براى حفظ از مگس به آن علاوه شده بود . چند نفر پيشخدمت اطاق جلو بودند . خيلى منظم و خوشلباس .