مستأجر نقاط ديگر از ميان مىرفت . در صورتىكه تفاوت اجارهء نقاط استيجارى آنقدر بزرگ نبود كه جبران اين خسارت را بنمايد .
معاملهء مستقيم دولت هم در هشت نه سال ثابت كرده بود كه مقرون به صرفه نيست و كثرت قاچاق و اقدامات متفرقه كه مانع از اخذ جرائم است نمىگذارد عائدات دولت ترقى نمايد . اين بود كه دولت تصميم بر اجاره كلى شد . اعلان مزايده و ملاحظهء لازمه در اعتبارات مستأجر و شرايط اجاره به عمل آمد و بالاخره سيصد هزار تومان در هر سال بر عائدات بهترين سال معاملهء مستقيم دولت علاوه شد . مدت اجاره پنج ساله نيست و سه ساله است . بر نرخ « باندرول » هر سال علاوه نمىشود و نرخ ثابت است . فرضا هم علاوه مىشد نسبتى كه « ستارهء ايران » فرض كرده است كه هرچه نرخ « باندرول » علاوه شود عائدات بيشتر مىشود خلاف واقع و تجربه است . زيرا هرچه نرخ علاوه مىشود قاچاق بيشتر و جلوگيرى قاچاق مشكلتر مىشود ، يعنى قاچاقچىها به ملاحظهء صرفهء بيشتر به تعقيب اعمال خود تشويق مىشوند .
مطابق احصائيه و اوراق خزانهدارى در اين ماليات تصاعدى هر سالى كه نرخ علاوه شده بر عايدات چيزى افزوده نشده است .
« ستارهء ايران » در اين موضوع مىنويسد چرا در اجارهء تحديد اعتبار مستأجر شرط شده است ولى در معاملات مالياتى شرط نمىشود . جواب اين است كه معاملات مالياتى امانى است و دولت هميشه اختيار امين ماليه را دارد . ولى در اجاره هر روز نمىتوان مستأجر را تغيير داد . و البته خوب است دولت امناء ماليه را هم از اشخاص معتبر تعيين كند يا از آنها ضامن معتبر بگيرد ، نه اينكه در مستأجرين هم اعتبارى شرط ندارند . بالجمله اجارهء تحديد ترياك يكى از معاملاتى است كه به صرفهء دولت واقع شده و دليل محكم اين است كه پس از مبادلهء كنترات و شروع مستأجر به عمليات حاضر بود معامله را فسخ كند . شايد الآن هم حاضر باشد عمل را به دولت واگذار نمايد و كار به صورت اوليه عود كند .
يك تنقيد ديگر « ستارهء ايران » راجع به حكامى است كه در زمان زمامدارى من در ولايات بودهاند . اولا همه مىدانند كه تمام حكام حاضره در زمان كابينهء من تعيين نشدند و ثانيا از ساعتى كه موانع تغيير حكام بر طرف شد حكومت سابقه فورا درصدد تغيير حكام برآمد . نهايت اگر اشخاص صالح قبول نكردند به حكومت بروند يا به حكومت سابقه فرصت داده نشد كه تصميم خود را به موقع اجرا بگذارد گناهش بر حكومت وقت نيست .
يك اعتراض ديگر كه در صفحات « ستارهء ايران » بهطور ابهام نوشته شده تفريط ماليهء
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4837
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٨٣٧