پرتقال يك عده از سفاين تجارتى آلمان را كه در بنادر وى بودند ضبط نموده بود يك فقره اولتيماتوم چهل و هشت ساعته به دربار ليزبون فرستاده و اينك متعاقب آن به مقررات يادداشت قطعى رفتار كرده است .
مقدمات كدورت روابط چنين بود كه در ماه ژانويهء 1916 گذشته رشته انقلاباتى در پرتقال واقع شده اهالى پايتخت به عنوان ترقى قيمت ارزاق دو نفر وزراء را مورد حملهء خويش قرار دادند . پس از مذاكرات لازمه در پارلمان آنجا براى رسانيدن گندم و آذوقه چنين مطرح گرديد كه دولت تمام خطوط آهن را تحت نظارت خويش گرفته عدهاى از جهازات تجارتى آلمان [ را ] كه در ابتداى جنگ اروپا بدانجا پناه برده بودند براى حمل ارزاق از خارجه ضبط كرده و با بيرق پرتقال آنها را حركت دهند . در آنوقت جرايد مؤتلفين اينطور تصور مىكردند كه كاركنان آلمان و صاحبان كشتى ، بيگانه از اين انقلاب نيستند و براى آن جهازات آنها به كار افتد حوادث مزبوره را ايجاد كردهاند . ليكن بعد معلوم شد كه مطلب چنين نبوده و دولت آلمان مايل نيست كه جهازات اتباع وى را و لو به عنوان موقت هم باشد دولت پرتقال ضبط نمايد . بالاخره در اواخر ماه فوريه دربار ليزبون تصميم خويش را در خصوص ضبط سفاين به موقع اجرا گذارد . التيماتوم آلمان موجب انديشهء پرتقال نگشت زيرا به علاوهء مناسبات تاريخى آن مملكت با انگلستان دربار دولت اطمينان داشت كه فعلا از طرف آلمان ضررى به وى متوجه نخواهد بود و به واسطهء سيادت بحرى و حضور قواى دريائى مؤتلفين درمانش و اقيانوس اطلس جهازات جنگى آلمان نمىتواند به بنادر وى مزاحمت رسانند و اينك از قرارى كه رويتر خبر مىدهد دربار برلن تذكر خروج وزير مختار پرتقال را داده و به وزير مختار خود امر كرده است كه تذكرهء خروج خويشتن را دريافت دارد . به علاوه قطع روابط در برلن رسما اعلام شده است كه آلمان خود را با پرتقال در حال جنگ مىداند ، يعنى به مقررات جنگى درباره اتباع پرتقال عمل خواهد كرد . پرتقال يكى از ممالك صغيرهء جنوب غربى اروپاست در شبه جزيرهء ايبرى و از خشكى از جانب شمال و مشرق فقط با مملكت اسپانى هم سرحد است . اراضى آنجا 88954 كيلومتر مربع و عدهء نفوس وى تقريبا پنج مليون است .
پرتقال در قرون شانزدهم و هفدهم مسيحى از بزرگترين ممالك مستعمراتى و پرثروت دنيا محسوب بود . در تمام سواحل افريقا و آسيا و خليج فارس مستعمرات بىپايانى به دست آورد و مملكت برزيل را با بعضى نقاط ديگر در امريكا استعمار نمود .
ليكن در اين اواخر پيوسته از مقام خويش تنزل كرد و مستعمرات وى يكى بعد ديگرى به
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4531
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٥٣١