گلوله و خمپاره مىسازند كه نمىتوانم بگويم چقدر است ، يعنى از حدس و تخمين ما زيادتر است . از طرفى كارخانجات آلمان به اين مقدار هولناك گلوله و خمپاره براى مصارف جنگى حاضر مىسازند و از طرف ديگر در فرونت روسيه كه نسبت به فرونت غرب كمتر گلوله مصرف شده است . به علاوه محصولات كارخانجات نظامى داخلى به قدرى از امريكا مواد ناريه و اسلحه براى روس وارد مىگردد كه در بندر و لادى و ستك و راهآهن دو رديف سيبرى پيوسته مملو از سفاين حماله و پر از قطارهاى واگونهاى نقاله است . به هر صورت از ابتداى حرب عمومى در هيچيك از نقاط دنيا به قدر جنگ وردن گلوله و خمپاره ريزى نشده است و چنانچه از اين هفتصد هزار گلولههاى حد متوسط هفتاد منى چهل گلوله يك نفر سرباز را بكشد لااقل در نتيجهء جنگ يك ماهه وردن بيشتر از يك كرور نفر از طرفين بر خاك هلاكت ريختهاند . در نتيجهء گلولهريزى جنگ اطراف وردن حرارت مصادمات طرفين و تأثيرات بمباران آلمان در تغيير جغرافى زمين و تبديل صحرا به كوه و دره نوعى عمل به عكس نموده است كه تلگرافات رويتر مىگويد به واسطهء حدوث گودالها [ ى ] عميق و واژگون شدن سطح زمين حملات ناگهانى ديگر امكانپذير نيست . داستان حيرت فزائى است . عظمت قضيه و مقياس محاربات فوق التصور وحشت بار از اين نكته تا درجهاى مستفاد مىگردد كه استعمال گلوله و خمپاره كه براى پيشرفت در ميدان جنگ است به درجهاى بهطور زيادتى و افراط مصرف مىشود كه از پيشرفت هم مىتوانند ممانعت نمايند . به هر صورت افكار تمام دنيا متوجه وردن است و هر طرفى بتواند پيشرفت غير قابل انكارى بنمايد حيثيت نظامى و صنعتى خويش را به وضع محسوسى آشكار ساخته است .
سيزدهمين دولت - آلمان و پرتقال در حالت جنگ
مطابق تلگرافات رويتر مورخهء هفتم جمادى الاولى دولت پرتقال ممكن است داخل جنگ شود . چنانچه ورود وى در دايرهء حرب عمومى قطعيت يابد سيزدهمين دولتى است كه اشتراك در جنگ جسته است . عدد سيزده در نزد غالبى از ملل دنيا نحس است در نحوست جنگ هم نيز جاى شبهه نيست حالا بايد ديد آيا نحس اندر نحس عمل به عكس نموده و نتيجه ميمونى براى دنيا خواهد داشت و بنابراين ممكن است اميدوار شد كه عنقريب قيافهء نحوست از دنيا بر طرف و منظرهء ميمون صلح و سلامت در آفاق جهان طالع خواهد گشت ، يا آنكه واقعا وضعيات فعلى را به آخرين درجه نحوست سوق خواهد داد .
بهطورى كه چهار روز قبل تلگرافات اروپا اشعار داشت دربار برلن براى آنكه دولت