كه ممكن است به وسيلهء امنيت تامه براى ازدياد نفوذ اقتصادى مفيد و مؤثر خواهد بود يا نه ؟ و آيا عقيدهء آن جناب در اين موضوع چيست ؟ جوابا اظهار داشتند جناب ايشان ضديتى با توسعهء دايرهء ژاندارمرى در نقاط ايران ندارند . ولى چيزىكه محل توجه است اين است در ابتداى امر كه مسئله تشكيل ژاندارمرى پيشآمد گفته مىشد كه فقط مقصود حاضر كردن يك مقدار ژاندارمرى است براى تأمين طرق و شوارع ولى عجالتا شكل مسئله تغيير يافته و مثل اينكه ژاندارمرى در آتيه جايگزين يك قشون بزرگى در ايران خواهد شد و در اين صورت گويا تغييرى در نقطهء خيال حاصل شده و بنابراين لازم است كه در اين موضوع با دولت ايران و انگليس و خود سوئديها داخل مذاكره شد از اين جواب به خوبى معلوم مىشود كه ابدا مايل نيستند ايران داراى قشونى و استعداد جنگى باشد .
راجع به استقراض بزرگى كه بنا بود دولتين به ايران كارسازى كنند و اينكه آيا دولتين جدا در اين مسئله مصمم هستند كه استقراض بزرگ را فيصله بدهند و در هرصورت ختم و تعيين يك تكليف قطعى براى اين مسئله زود مىشود يا آنكه طولى دارد و منوط به چه شرطى است ؟ جناب وزير مختار جوابا بيان داشتند موضوع استقراض بزرگ منوط به دو مسئله است : اول مسئلهء بودجه است كه بايد يك ترتيب صحيحى به بودجهء مملكتى داد كه تا مسئلهء بودجه فيصله نيابد قدرى مشكل است كه مسئلهء استقراض صورت خارجى و انجام پيدا كند و در مذاكراتى كه جناب ايشان راجع به مسئلهء بودجه با مسيو مرنارد فرمودهاند عقيدهء مسيو مرنارد بر اين بود اگر دولتين يك مساعدت فعلى با دولت ايران كرده و يك مبلغى قرض بدهند كه خزانهدارى مقررى و حقوق ارباب حقوق را تصفيه بنمايد پس از فراغت از اين مسئله دو ساله مىتواند يك بودجهء مرتب صحيحى را براى ايران تهيه كنند . دوم مسئلهء راهآهن است اگرچه در اين خصوص تاكنون خيلى مذاكره به ميان آمده ولى هنوز يك نتيجه قطعى را حاصل نكرده است . جناب ايشان از اينكه مسئلهء راهآهن تاكنون يك صورتى را پيدا نكرده اظهار تحير فرموده مىگفتند بديهى است اگر مسئلهء راهآهن تصفيه يافت موضوع استقراض بزرگ به زودى قطع مىگردد .
راجع به « آوانس » شايعاتى در اين روزها ( به جاى آوانس اگر مساعده مىنوشت نيكوتر بود ) در بعضى از مراكز منتشر است كه دولت ايران مىخواهد از دولتين روس و انگليس مبلغى دريافت دارد عقيدهء جناب وزير در اين موضوع اين بود . تا درجهاى اين مسئله هم مربوط به مسئلهء راهآهن است ولى رأى قطعى خودشان را نمىتوانند اظهار بفرمايند . چونكه تاكنون از طرف اولياى دولت ايران رسما در اين موضوع گفتگو و
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4083
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٠٨٣