بيامرزد ده هزار تومان كه بيشتر نيست . چوب و فلك ، هوا و زمين ، كم و زياد ، سرشكسته ، واقعات اتفاقيه ، روى هم بيست هزار تومان بيشتر مداخل دارد . اين حاكم بدبخت مىبايست هزار تومان به نام چوب و فلك ، هزار تومان به نام هوا و هزار تومان به نام زمين الى آخر پول بدهد .
بالجمله دورهء تجدد پيشآمد و از مجلس مقدس شوراى ملى مقرر شد كه تفاوت عملها ضميمهء ماليات [ بشود ] و رسم پيشكشى مرتفع گردد . تفاوت عمل عبارت بود از تفاوت اجارات خالصهجات - پيشكشى حكام جزء - تومانى يك قران بعضى مالياتها - فايدهء تحويلدار - تفاوت تسعير جنس . اين جمله را دولت از عهدهء حكومت خارج نمود و در عوض آن پيشكشى هنگفت كمرشكن را از گردن آنها انداخته و خان حاكم را از تملق ارباب جمشيدها ، حاج ملك التجارها فراغت بخشيد به علاوه بالاتر از آن تفقدى كه نسبت به حكام دورهء تجدد مىشود و جزء بازيافتى و ذخيره حلال آنهاست مسئلهء رشوهها ، شب عيديها ، عمله خلوتها ، شاطرها ، ميرغضبها ، طاقنمابنديها ، بارخانههاى مستوفيها ، سيورساتها ، خلعت بهاها ، و آن همه تحميلات و سفارشات از ميان رفته .
خان حاكم با سه چهار يابو و چند نفر پيشخدمت حركت مىكند و به سلامت به مقر حكومت مىرود . باز هم مىبينيم تعديات و اجحافات شنيده مىشود كه در هيچ دورهء استبدادى شنيده و ديده نشده . انصافا در كدام دورهء استبداد كدام حاكم جابر قدرت داشت كه از يك نفر كاهفروش هيجده هزار تومان به نام استبداد و مشروطه جريمه بگيرد . يا در هنگام عبور از يك خاك كه موقتا فقط مأموريت انتظام آن خاك را به عهده مىگيرد هشتاد هزار تومان بچاپد و بگذرد ؟ و به قول آن اديب
به نام مشروطه قيامت كند * چون همهء شهر حجامت كند
كدام حاكم استبدادى قادر بود كه روزى چهل و پنج تومان از يك ميدان ذغالفروشى و هيزمفروشى قزوين به رايگان بگيرد و پرسشى در كار نباشد ؟ و كدام دورهء استبدادى يك حاكم معروف به تعدى به مركز مىآمد و سگتوله در رختخواب و چوب بر طبل شكم او نمىبستند و آنچه را كه ديناردينار از رعيت گرفته بود خروارخروار تقديم نمىكرد . در كدام عصر ناصرى كه به قول ارباب جرايد عصر سلاخيش مىنامند حاكم مىتوانست از يك كردستان در ظرف چند ماه حكومت چندين هزار تومان فايده ببرد و آنقدر بىعرضگى كند كه ادارات را غارت كنند و شهر را بگذارد و بگذرد ( ظفر السلطنه را گفته ) . در كدام دورهء بربريت در مدت شش ماه به مسافت چهل فرسنگى مركز حكومتى كه ابدا مداخله در ماليات و جنس و تيولات ندارد بيست و چهار هزار تومان مداخل كند ( ركن الدوله را گفته در مازندران ) . در كدام دورهء ناصرى در بيست فرسنگى