قنوات و آباديهاى اين بلاد وسيعه را به وسيلهء تهديدات و تضييقات مادى و معنوى در تحت تصرف و استيلاى خود بگيرد ؟ آيا عموى محترم اميراعظم مطلع نيست كه مشار اليه وقتى كه به حكومت كرمان مىرفت مبلغ خطيرى مقروض بود و فعلا فقط اجارهء املاكى كه در اين صفحات ( با قبالهء شرعى ) خريدارى كرده ساليانه بالغ بر پنجاه و شش هزار تومان است ؟
( احتمال مىرود كه مفتش رسمى اين خبر را تصديق نكرده ميزان اجارهء امساله را 48 هزار تومان يادداشت نموده باشد ) .
آيا تركمان مىتوانست يك دسته سوار به خاروتوران كه در آخر خاك شاهرود واقع شده بفرستد كه تمام بلوچهاى چادرنشين را چاپيده شصت بار قالى و قاليچه و هشتاد نفر شتر و چندين هزار گوسفند و بز به غارت آورده در دهات شاهرود و سمنان و دامغان تقسيم كرده ميش جفتى هفت تومان ، بز جفتى پنج تومان ، شتر نفرى شصت تومان به زور از رعاياى بيچاره پول بگيرند ؟ آيا چنين غارت رسمى و تجارت اجبارى به علاوه قلّق مأمور كه نگارنده شخصا در اين نواحى مشاهده نموده از طرف تركمان كسى شنيده است . آيا واقعه « شهميرزاد » كه همين روزها واقع شد در زمان تركمان سهل است در عصر چنگيز اتفاق افتاد ؟ بلى شهميرزاد قريب پنج هزار سكنه داشت فعلا مدتى است كه مردها ( نمىدانم چرا ؟ . . . ) جلاى وطن اختيار كرده متفرق شدهاند . فقط يك عده زنان بىكس و فلاكتزده در آنجا متوطن مىباشند . بتازگى چند نفر مأمور غلاظ و شداد از طرف اميراعظم رفته و در ظرف 24 ساعت 1200 تومان بهعنوان خرج سوار با نهايت شدت از اين زنان بىدستوپاى بدبخت مطالبه كردهاند . زنها چاره پيدا نكرده از پولهاى دستهدار كه دور پيراهنها و گردنبندهاى خود به رسم قديم دوخته بودند اين مبلغ را جمعآورى كرده و آخرين ذخيرهء مكنت و زينت خود را به مأمورين اميراعظم نثار كردهاند . آيا تركمانها به اين مظالم وحشتناك اقدام نمودهاند ؟ براى رعايت گنجايش روزنامه عجالتا به همين مختصر اكتفا كرده قصههاى جگرخراش را به آتيه موكول مىدارم . مسافر آذربايجانى
بند و بست اميراعظم با سالار الدوله
اين اميراعظم بعد از آنكه دو كرور مال اهالى كرمان را به اسامى مختلفه گرفت و تمامى به قنسولخانهء انگليس پناهنده شدند و نتوانست ديگر آنجا بماند از راه لوت و جندق بيابانك به شاهرود و بسطام آمد كه مكرر پدرش و خودش در آنجا حكومت كرده فوج و سوار جمعى داشتند ، ملك و علاقه به زور خود و جمعيت خود همه را صاحب