مملكت هم زير بار قرض آنها ، پس مانعى باقى نيست و استقلالى نمانده . هرشب حالا سفرا را مهمان مىكنند يا آنها وزراء را مهمان به سلامتى يكديگر بادهنوشى مىكنند .
و الا حضرت كه به آرزوى خودش رسيد ، يعنى هم مواجب را بگيرد و هم ايران نباشد و برود فرنگستان تفرج كند و همين روزها از قزوين خواهد گذشت . مختصر كه اينها در دنيا حسابى نخواهند داشت مگر در آخرت كسى از آنها سؤالات بكند و يا اين مردم بدبخت آنجا عرض حال بدهند و در محكمه عدل الهى حكم شود . » ( پايان نامهء عماد السلطنه )
روزنامه آفتاب و اخبار جهان
اما اخبار روزنامهجات « آفتاب » . اولا اين روزنامه نيمرسمى است و روزنامهء منحصربهفرد حاليهء ايران ، بيشتر مسير دولت را تعقيب و گوشزد مردم مىكند . ثانيا اخبارات راجع به ايران ممزوج راست و دروغ است بلكه بيشتر دروغ است و ما آنچه از قول وقايعنگاران بيطرف بصير خبير خودمان مىنويسيم اصح از مقالات اين روزنامه است .
اما اخبارات خارجه گرو عملهجات است در اروپ و امريكا طورى كه خسارت كلى به همه ممالك وارد شده ، ديگر واقعات جنگ عثمانى و ايطالياست كه مردانهء اعراب و قشون عثمانى جنگ مىكنند ، اما كشتيهاى ايطاليا به جزاير و بنادر بحر سفيد و بحر احمر خيلى صدمه وارد آوردهاند و باز مشغولند . دفعهاى هم به قلاع بغاز حمله آورده از قلاع مردانه دفاع كردهاند و يك كشتى زرهپوش ايطاليا هم غرق شده به اين جهت بغاز داردانل و بسفور را مسدود كردهاند در دو سمت كشتيهاى تجارتى دول معطل مانده متصل شكايت است كه مىكنند و عثمانى جواب مىدهد . دول معظمه قول بدهند كه كشتيهاى ايطاليا حمله به اسلامبول نخواهد آورد بغاز مفتوح شود هنوز آنها قول ندادهاند ولى ظن قوى مىرود قول بدهند . ديگرى انقلاب و اغتشاش چين است كه هرمملكت و شهر معظم يك عنوانى مىكند و روزبهروز اغتشاش در تزايد و گمان كلى مىرود حضرات هم مثل ما ايرانيها از عهدهء امنيت برنيايند . قشون تمام دول اروپ و امريكاى متحده و ژاپن در اغلب شهرها و بنادر وارد شده . مغولستان اعلان استقلال كرده روسها نفوذى آنجا دارند و فعلا بيست هزار قشون روس آنجاست .
چيزى كه در اين روزنامهء آفتاب اسباب تعجب و حيرت و بر خلاف عادت است اين است فحش نمىدهد . متصل از هيئت وزرا مؤاخذه نمىكند . صد هزار ناسزا به ايطاليا نمىگويد و حمايت بىمعنى از عثمانى نمىكند و غيره و غيره كه هركس روزنامههاى سابق را خوانده باشد مىداند .