اساسى نبوده و در عرض اين مدت يازده ماه قوانين و نظامنامههاى وزارتخانههاى خود را به مجلس شوراى ملى پيشنهاد نكرد . كابينهء سپهدار اعظم رجعت به قهقرا نموده مستبدين و كاركنان قديمى را ثانيا مصادر امور ادارات دولتى و دوائر مملكتى نمودند .
مسئلهء اصلاح بودجه كه نخستين وظيفهء وزراى يك مملكت مشروطه است به هيچ وجه من الوجوه مورد توجه و التفات كابينهء سپهدار اعظم نگرديد و بالاخره در مدت بقاء و پايدارى كابينهء سپهدار اعظم ايرانيان به قهقرا برگشته و از مقام سعادت عود به تدنى و ذلت نمودند . آخرين صدمه كه از كابينهء سپهدار به اين ملت پريشان و مملكت خراب رسيد و هر لحظه حيات استقلال ايران را تهديد مىنمود همانا استعفاهاى پىدرپى وزراء بود . اين استعفاهاى پىدرپى در افكار عمومى اروپا سوء اثر بخشيد و بزرگترين وسيلهاى بود براى « نويه اورمياها » كه بنويسند بواسطهء اوضاع غيرثابتهء ايران بايد قشون ما تا زمان دوام يك وضع و ترتيبى اقامت نمايد . چيزى كه بيش از همه اوضاع غيرثابته را معاونت مىنمود همانا عدم تصديق استعفاى كابينه از جانب مجلس شوراى ملى بود ! ! ! بواسطهء اكثريت مجلس شوراى ملى كه با فرقهء اعتدالپرست است استعفاى كابينه موقع قبول نمىيافت . . . ! ! ! « 1 » ما نمىگوئيم فرقهء اعتدالپرست مجلس شوراى ملى ( كه مرعوبيت را پيشهء خود كردهاند ) طرفدار كابينهء سپهدار اعظم هستند . ولى مىگوئيم مرعوبيت و سكوت بىموقع آنان علت اصلى بقاء كابينه گرديده است . براى بقاء كابينهء سپهدار اعظم جز اكثريت فرقهء اعتدالپرست مجلس شوراى ملى ما هيچ احتمالى نمىتوانيم بدهيم .
حكومت ده ماه گذشته و حاليهء ايران در دست فرقهء اعتدالخواه است . هرگونه سعادت ، عزت ، ترقى ، و يا ذلت ، بدبختى ، تدنى به اين ملت و مملكت روى دهد از فرقهء اعتدالخواه است . قشون روس از ايران خارج شود يا بماند ، ايرانى به اوج عزت برسد ، و يا استقلال خود را از دست دهد ، مقامات آزادى را طى كند و يا رجعت به استبداد نمايد تماما راجع به فرقهاى است كه اكثريت مجلس شوراى ملى با آنان است . اگرچه اين دو سه روزه غيرمستقيم به ما خبر رسيده كه فرقهء اعتدالخواه با كابينهء حاليه همراه نيستند ولى ما تا آن آخرين ساعت بقاى كابينهء سپهدار نمىتوانيم تصديق عدم ميل فرقهء اكثريت را نسبت به كابينهء مذكور بنمائيم . تا كابينهء سپهدار اعظم باقى است همين آش است و همين كاسه . تا اين كابينه با اين حال حاليه برقرار است ايرانى موفق به اجراى هيچيك از اصلاحات اساسى نخواهد گرديد ( اينجا تفصيلى از روزنامهء « حبل المتين » كلكته در
هامش
( 1 ) - نقطهچين در اصل است .