بيچاره تبريزيها هستند كه در چنگال قراقوش روس مثل باشه « 1 » گرفتارند . تا ديدند تسليم خواهند شد و مردم كمى راحت [ مىشوند ] كلاههاى پردار را به سر گذاشته نيمتنههاى يراقدار پوشيده از شاه مشروطه گرفتند و آذوقه خواستند . اول در نهايت مهربانى وارد تبريز شده آذوقه آوردند . چند روز كه گذشت خواهش كردند دو سه سنگر نزديك قونسولگرى را خراب كنند . دو سه روز ديگر گفتند چند سنگر ديگر را هم خراب نمائيد . تا كار به جائى رسيده كه در يك خانه صداى تفنگ برخاسته ، آن خانه و چند خانهء مجاور آن را با ديناميت و بمب با خاك يكسان كرده چندين نفر زن و مرد و بچه شهيد شدند . دو نفر با هم نزاع كردند ، يك نفر آنها را كه مقصر قلم دادند خود و خانهاش را با ديناميت آتش زدند . در يك خانه چند قبضه كارد و خنجر سراغ كرده بودند تمام را ضبط و صاحب آن را حبس كردند . اهل تبريز را به يك چاقو محتاج كردند .
قفقازى ، گرجى هرچه بود بردند . خواستند ستار خان و باقر [ خان ] و آقاى تقىزاده را هم دستگير نمايند حتى خانهء باقر [ خان ] را محاصره كردند . آنها هم فرار كرده به قنسولگرى عثمانى پناه بردهاند .
مىگويند روسها مطالبهء تمام خسارت واردهء آذربايجان را از اين چند نفر مىخواهند .
بعضى گفتند بصير السلطنه و اجلال الملك و ثقة الاسلام با سايرين هم به عثمانى پناه بردند . نتيجهء اين پناهندگى آنها اين شد كه عثمانى هم ساويجبلاغ را تصرف كرده و حالا مىگويند جلوتر هم آمده .
ز توران چنان بخت برگشته بود * كه گرگين از ايشان دو تن كشته بود
عثمانى امروز به مراتب از ايران شلوغتر است . با وجود اين به خاك ما تخطى مىكند ، نيست مگر از عدم فهم و بىعرضگى خودمان .
روسها بواسطهء ستار خان و سايرين مقاصد خود را انجام دادند . تا نزديك تسليم و اصلاح شد رنگ ديگر به كار بردند . امروز ديگر احتياج به آنها ندارند بلكه آنها را مانع مقاصد آتيهء خود مىدانند . لهذا به هر شكل است حضرات را دستگير يا اقلا از آنجا تبعيد خواهند كرد .
اينها عربى پاشاى مصر انگليس هستند . وقتى كه مصر را تسخير كرد اول عربى پاشا را خارج كرد . باشد تا خدمت صمصام و سپهدار هم برسند .
هامش
( 1 ) - باشه - پرندهايست شكارى