هيچ مملكتى را هم به اين سهولت بدون هيچ نزاع و خونريزى تا حال كسى تصرف و تملك نكرده ! حتى جزاير خيلىخيلى كوچك اقيانوسيه را كه فرنگيها گرفتند تا با وحشيهاى آنجا جنگ نكرده ، اقلا جمعى از اروپائيها به تير و كمان و اسلحه سنگى آنها كشته و تلف نشده مالك و صاحب نشدند .
نوكر روس و انگليس
حالا منبعد چه شود نمىدانم . حاليه كه اينطور است و همه مىبينيم . امروز سردارهاى ملى ما نوكر روس و انگليس است ، كابينهء وزراى ما مستخدم آنها . اينكه سپهدار به طهران نمىآيد حكم روس است . صمصام السلطنه از اصفهان تخطى نمىكند براى اين است كه قشون انگليس است و داخل خاك روس نبايد بشود و الّا هزار مرتبه صمصام طهران آمده بود ، سپهدار هم پشت سر او . من خيلى چيزها مىشنوم و خيلى بالاتر مىگويم ، اما نمىدانم چرا قلم من از گوش و زبانم با احتياطتر شده .
آشوب در ولايات
سهشنبه 13 جمادى الاول - ابر مظلم تيره و تارى ايران را فراگرفته كه از هيچ گوشهء آن آثار روشنائى پديد نيست . تمام ولايات شلوغ شده . ايلات و عشاير ما همهجا را غارت مىكنند و براى پنج شاهى آدم مىكشند . كاغذهاى ميشوم سفارتيها و آقاى صدر العلما و كارهاى سپهسالار و تلگرافات تبريز و رشت و اصفهان يك هنگامه و آشوبى در ايران برپا كرده كه آن سرش ناپيداست .
ايلات لرستان و همان آقاى نظر فتح لشكر كه صدر العلما احضارش كرده بود تا دروازهء همدان را مشغول غارت مىباشند . صفحهء خراسان تا نزديك دامغان را تركمان چپاول مىكند . چهل نفر زوار عرب را در يك نقطه تمام را گوش تا گوش سر بريدند .
فارس و بنادر از مردهء سيد عبد الحسين و ايل قشقائى آشوب است . حتى خاك كرمان و يزد را برهم زدهاند . سيصد چهارصد عدل يك مرتبه مال التجاره را مىبرند . قزوين و رشت كه مكرر نوشته شد . ايلات شاهسون اردبيل و مشكين و ساير اشرار تمام آذربايجان را كه دو سال است يغما كرده ، حالا باز از نو شروع كردهاند .
قراقوش روس
آنها كه متصل عريضه مىدادند شما مشروطه را بدهيد تمام اين هنگامه و آشوب آرام مىشود حالا بعضى در قلهك مشغول اصلاح مزاج و جمعى در حضرت عبد العظيم مجاور [ ند . ] آنهاى ديگر هم كه معرفه نبودند در شهر متفرق هستند . از همهجا بدتر