شاهزاده ملكآرا مىگفت خرقان كه مىرفتم در راه به توپچيها كه تبريز مىرفتند گفتم چرا مردم را صدمه مىزنيد . در قهوهخانهها هرزگى مىكنيد . به من گفتند از اينجا تا تبريز چند منزل است گفتم پانزده . گفتند سه روز هم براى لنگولونگ هيجده منزل . به انصاف شما روزى چند خرج ما مىشود و بايد دولت بدهد . گفتم اقلا روزى يك هزار . گفت به ما نفرى دو ريال كه دو هزار و پانصد دينار باشد دادهاند . با اين قشون چه قسم كار پيشرفت مىكند .
تفنگهاى مؤتمن الملكى ، اسلحهء حاجى ميرزا آقاسى
عوض مواجب [ به ] صاحبمنصب قورخانه و توپخانه تفنگ مىدهند دانهاى پانزده تومان . اين تفنگها دولول گلولهزن خاندار است سرپر كه ميرزا سعيد خان وزير خارجهء مرحوم در عهد ناصر الدين شاه سنهء 1268 خريد . اگر ساچمهزن بود بسيار خوب بود .
گفتند هفت هزار قبضه تفنگ است . چيزهاى ديگر هم از قبيل چرم ، آهن ، مس ، برنج ، روى ، قلع ، كاغذ ، كفش چرمى براى شتر ، نعل ، ميخ و چوب در قورخانه مىفروشند .
اينها را تمام حاجى ميرزا آقاسى مرحوم ذخيره كرده بود و تا امروز به مصرف رسانيدهاند . باز باقى است . و هفت هزار تومان كاغذ فقط چندى قبل فروختند ! هرقدر چوب تا امروز مصرف شده باز بقدرى باقى است كه حد و حصر ندارد و انسان از ديدن آن انبار چوب حيرت و تعجب مىكند ! هفتاد سال خرج [ شده ] و به مصرف رسيده ، باز به اين اندازه باقى است . حتى كفش چرمى براى شتر درست كرده بود كه اگر شتر را لازم شود به كوهستان ببرند پاى آن كنند . « كاغذ قورخانه » مشهور است . نمىدانم به چه اندازه تدارك براى فشنگ كرده بود كه هفت هزار تومان يك دفعه فروختند و حالا هم باقى است . حاجى هشت كرور تومان آنوقت كه قريب بيست كرور حاليه بشود در مدت صدارتش تهيه و تدارك قورخانه و ذخيره كرده بود و هزار عدد توپ ريخته بود . تا امروز به مصرف رسيده و چقدرها دزديده و سرقت شده باز اين مقدار باقى است .
اين چنين وزيرى را تكذيب مىكنند و تمام تقصير او اين است كه درياى خزر را به روس داد و گفت ما آب شيرين خيلى داريم محتاج آب شور نيستيم . خيلى خوب بود ملت و دولت ايران آنقدر خردهبين باشند . اما افسوس كه يك مملكت را به روس دادند و اسم آنها را منبعد شايد به خوبى بياورند . اينها كه ذخاير حاجى مرحوم بود در طهران . در بيشتر ولايات هم ذخيره داشت . مثل آنكه در شيراز خيلى بود ، خودم ديدم .
اما ناصر الدين شاه . آقاى نايب السلطنه ماه رمضان پارسال كه وزير جنگ بود مىگفت روزى كه شاه شهيد شد [ براى ] هفتاد فوج ذخيره داشتيم امروز براى يك فوج نداريم .