است آنجا است و هرچه بايد توى سرهم بزنند در آن قانون خواهد بود . گمان نمىكنم به اين زودى نزاع و مرافعهء حضرات تمام شود زيرا مىخواهند محاكم را محدود كنند و اين مخالف شرع است و تا محاكمات هم محدود نشود عدليه درست نخواهد شد و بيشتر مفاسد از اين تعدد محاكم شرعيه برخاسته .
تقصيرات شاه
عميد الملك از قرارى كه گذاشته شده تخلف دارد . باز رقعهء سختى نوشتند . شاهزاده مؤيد السلطنه نزديك غروب آمد . جمعى قبل از ورود ايشان بيان كردند به توسط عضد الملك و استدعاى او شاه سيد محمد رضا را عفو كرد . اما شاهزاده فرمودند روز شنبه در محكمه حاضر مىشود . محرمانه به من گفت به شاه عرض كردم ( اگرچه من باور نمىكنم مؤيد السلطنه آنقدر محرميت داشته باشد ، اما از آنجا كه زبان آزاد است و معظم له هم پررو شايد گفته باشد ) اگر ثابت كردند بادهنوشى و سادهبوسى قبلهء عالم را ، چون ذات مقدس ملوكانه منزه است يقين است وكيل را بايد به عوض آنها بنهند و . . .
بارى از هر اقدامى كه از طرف شاه بشود خواه محق باشد خواه بىحق يك درجه پائينتر مىآيد و ضعيفتر مىشود . چنانچه شاه فعلا بىكارهء بىكاره است . اما هر اتفاقى بيفتد تقصير را گردن او مىگذارند . من نمىدانم اگر مظفر الدين شاه زنده بود با آن تبذير و بخششهاى بىمعنى و آن لجاجت و استبداد رأى [ با ] آن مهر و محبتى كه نسبت به نوكرهاى خود داشت چه مىكرد . اين شاه مىخواهد آسوده شود يعنى به مردم ثابت كند كه كار به دست او نيست و هيچكاره است . بايد يك روز تمام بزرگان مملكت و نمايندگان ملت را جمع كرده بفرمايد اگر پادشاه مشروطه لازم داريد و مرا به سلطنت مشروطه قبول داريد و گفتند بلى و ثابت شد كه ميل دارند بفرمايد عاجزترين سلاطين مشروطه پادشاه انگليس ادوارد هفتم است ، مرا هم مثل او تصور كرده ، اين شما ، اين وزرا ، اين مجلس شوراى ملى . هرچه را هم بايد من بكنم و از احكامات [ حق ] امضا دارم دقيقهاى اگر كوتاهى كردم مقصر خواهم بود . از امروز به بعد هم كتبا و لسانا اگر حكمى كردم يا مصلحتى و راهنمائى نمودم چنين و چنان بكنيد . آنوقت در يكى از قصور سلطنتى راحت نشسته مشغول عيش شود . اگر پادشاه لازم نداشتند و واضح گفتند جان خودش را برداشته به يكى از ممالك فرنگستان هجرت كند . الان شاه هيچكاره است ، اما همه تقصيرات را گردن او مىگذارند . آنوقت از اين اتهام و تقصير اقلا خودى خلاص مىكند . باز هم خيلىخيلى راحت مىشود . امروز وزرا مطابق قانون اساسى ابدا دستخط و فرمايش شفاهى شاه را اطاعت نمىكنند . ماليهء مملكت هم به دست مجلس است . با