دارد . و قبلترين سكنهء زيادى داشته . حالا خراب و رعايا متفرقاند و باقيماندگان خيلى فقير و پريشان هستند . دهاتى كه در بين راه ملاحظه شد بدين موجب است :
مهماندوست [ 117 ] ، بروق [ 118 ] ، انارك [ 119 ] دزدگاه است ، ده افغان [ 120 ] ، دهنان [ 121 ] ، سرده [ 122 ] دزدگاه است ، زينآباد [ 123 ] . و اين راه بسيار مخوف و چند سال پيش تركمان تردد زيادى داشته و اينجاها را مىچاپيدهاند . حالا به حمد الله تعالى از تطاول تراكمه مأمون است . اما دزد زيادى دارد و در همين روزها قافله زده بودند و ميرزا جهان را در هشت فرسخى همين قصبه بردهاند .
روز 20 [ محرم الحرام ] - از بجستان حركت و در نه فرسخى در قريهء مشهوره به سعد الدّين [ 124 ] منزل نموديم . اين قريه داخل خاك ترشيز و حكومتش با نوّاب ابو نصر ميرزا پسر نوّاب مستطاب اشرف و الا حسام السلطنه دام اقباله است .
روز 21 [ محرم الحرام ] - از آنجا حركت و به قريه كبودان [ 125 ] كه مسافت ده فرسخ راه دارد آمديم . قريهء مرقومه مشتمل است بر ده خانوار ، اما باغات زياد دارد و سكنهاش از قرار مذكور پيشتر بيشتر از حالا بوده از كميابى آذوقه مردم متفرق شدهاند .
روز 22 [ محرم الحرام ] - از كبودان حركت و به ده موسوم به قلعه ميدان [ 126 ] كه در هفت فرسخى است ورود اتفاق افتاد . اين قلعه رياستش با عطاء الله خان هراتى است و شش خانوار سكنه دارد . قبل بر اين بيشتر بوده از گرانى سال متفرق گشتهاند . و مهندس دولت عليّه مىخواست در اينجا از راه سبزوار به دار الخلافه روانه شود . مأمور مخصوص به احتياط نقشهء خيالش را منصرف كردند . در بين راه از قرائى كه ملاحظه گرديد به تفصيل است : چنار [ 127 ] ، روشنآباد [ 128 ] .
روز 23 [ محرم الحرام ] - از قلعه ميدان سوار و در ده فرسخى به قريهء موسومه به فديشه [ 129 ] آمديم . اين قريه حكومتش با عبد الباقى خان افغان است .
روز 24 [ محرم الحرام ] - از آنجا سوار و به قريهء موسومه به عشقآباد [ 130 ] كه سه فرسخ است وارد گشتيم . قريهء مزبوره بسيار معتبر و اهلش كلّا از افاغنه و رياستش با عبد الباقى خان است . در عرض راه دهات بسيار و قلاع زياده از شمار ديده شد و ذكر اسامى آنها در اين كتابچه موجب تطويل و تصديع است .
روز 25 [ محرم الحرام ] - از عشقآباد حركت و به قريهء فخرداود [ 131 ] كه دوازده فرسخ مسافت دارد ، وارد گشتيم . از دهات معتبره در عرض راه يكى موسوم
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 649
مساهمون: ايرج افشار
ص٦٤٩