مسافت نه فرسخ راه دارد آمديم . قريهء مزبوره در بلندى كوهى واقع و خيلى جاى باصفا و خوش آبوهواست و تقريبا سى خانوار رعيّت دارد . دهاتى كه در بين راه ملاحظه شد بدين تفصيل است : اسدآباد [ 94 ] بيست « 1 » خانوار ، آردبيز [ 95 ] ده خانوار ، خنك عليا [ 96 ] سى خانوار ، خنك سفلى [ 97 ] بيست خانوار ، همند [ 98 ] سى خانوار ، شصت ده خانوار ، و به طارق از اينجا راه ديگرى هست ، ده محمد تقى خان [ 99 ] ده خانوار . و سه آب انبار در عرض راه ساخته شده است .
روز 8 [ محرم الحرام ] - از طارق سوار و به قريهء سهل آباد [ 100 ] كه در هشت فرسخى واقع است حملونقل شد . در قريهء مذكوره سه نفر از افاغنه آمده در منزلى جا گرفته بودند . از قرار تقرير رعايا گويا از اول صبح به قريهء مذكوره داخل و ابدا از منزل خودشان بيرون نيامده ، حتى از قبيل مأكولات و ضروريات چيزى اشترى ننمودهاند . مأمور مخصوص طورى با خود آنها صحبت داشتند كه بلكه مقصودشان را استفهام كنند . ظاهرا گفتند كه به جهت خريد پنبه به بيرجند مىروند . ولى گويا به سمت جاسوسى آمده بودند . در اين منزل وقت سوارى و حركت از اينجا يك نفر از ملازمان مأمور مخصوص تفنگ دولولهاى در دست داشت كه هردو پر و يكى ساچمه ، ديگرى گلوله داشت . نمىدانم عمدا يا سهوا لولهء ساچمهدار را به روى مأمور مخصوص خالى كرد . چون مأمور معزّى اليه كلچهء پوست پوشيده بودند ساچمه خورد و كارگر نشد و بعد از آنكه از ملازم مومى اليه غوررسى و مؤاخذه به عمل آمد اعتذار نمود و گفت كه غفلتا اين فقره اتفاق افتاد . دهاتى كه در اين راه مشاهده شد ، به تفصيل است : اميرآباد [ 101 ] ده خانوار ، ده محمد تقى خان نه خانوار ، ده جديد الاحداث پنج خانوار .
روز 9 [ محرم الحرام ] - از سهل آباد سوار و به قريهء سربيشه [ 102 ] كه فاصلهء ده فرسخ دارد وارد شديم . اين قريه خيلى بزرگ و جمعيّت كثيرى دارد . اگرچه حالا اغلب جاهاش خراب است ليكن خانههايى كه ساختهاند متصل بههم و نفوس زيادى دارد كه تخمينا پانصد خانوار مىشود . و مير اسد الله بيك عرب كه از منسوبان امير قاين است به نيابت در اين ده مقيماند . اين ايام روضهخوانى و تعزيهدارى خوب مىشد . دهاتى كه در عرض راه ملاحظه گرديد ، بدين موجب است : مزرعه كهناب [ 103 ] سى خانوار ، سلمآباد [ 104 ] سى خانوار . روز عاشورا در اينجا
هامش
( 1 ) . ارقام سياقى در همهء موارد به حروف برگردانده شد .