كوچك و محكم است و سردار با متعلقاتش توى قلعه سكنى و رعايا در حوالى نشيمن دادند و تقريبا سى خانوار رعيت دارند . سردار كمال خان به ديدن مأمور مخصوص آمده و به گفتهء ايشان از مأمور انگليس ديدن نمود .
در اين منزل مأمور مخصوص به موجب سفارش و پيغامى كه در كوهك شده بود مرقوم داشتند كه با وصف رؤيت علامت رعيّتى و تبعيّت تمام رعايا به دولت عليّهء ايران و اطاعت و انقياد آنها به اوامر و نواهى مأمور آن دولت چگونه تقيّدى در رعيّت آنها در ضمير مأمور انگليس مىتواند باقى ماند .
روز 11 [ ذى الحجّه ] - از بندر حركت و به قريهء حسين آباد [ 70 ] كه چهار برجك مىنامند و اول رودبار و مسافت چهار فرسخ راه است آمديم . در ورود اينجا هم سردار امام خان كه همين حسين آباد با نصف ديگر از رودبار سپرده به اوست ، پسرش شير محمد خان را به استقبال مأمور مخصوص فرستاده بودند . بعد از ملاقات مأمور مخصوص خود ايشان گفتند كه در بين راه قدرى مكث و از مأمور انگليس هم استقبال كنند . مشار اليه هم همينطور معمول و بعد از ملاقات مأمور [ ذى الحجّه ] از رعيّت و تبعيّت آنها احوال پرسيده بود . ايشان هم در جواب تقرير كرده بودند كه ما جاننثارى دولت ايران را به جان و دل قبول نمودهايم . در بين راه از بندر تا حسين آباد از آثار و ابنيهء قديمه دو باب قلعه خرابهاى است كه در پهلوى رود بنا شده است و هردو مشهور است به قلعهء رويين . ليكن هردو خرابه و جاى نشيمن ندارد . و خود حسين آباد خيلى ده معتبر و تخمينا صد خانوار رعيّت مىشود و قلعهء كوچكى در وسط ده هست كه سردار امام خان با متعلّقان خودش در آنجا سكنى دارند . سردار مومى اليه از مأمورين ديدن و مأمور انگليس از خود او تحقيق حالت نمود . جواب داد كه ما هميشه رعيّتى دولت عليّه ايران را قبول كرده و خدمتگزارى آن دولت را ابا عن جد مسلّم ديدهايم . مأمور انگليس در جواب نوشته مأمور مخصوص در بندر كمال خان مراسلهاى مرقوم و در ضمن آن اين عبارت را كه من از كوهك به بالا را متصرفى بالفعلى نمىدانم . چنانچه در خود كوهك به توسط نايب خود پيغام دادهام درج كرده بود . و مأمور مخصوص مراسلات عديده در رعيّتى اهالى چهار برجك [ 71 ] و غيرها و تعلّق همهء اين املاك به دولت عليّه به مأمور مخصوص انگليس مرقوم و معزّى اليه به همهء نوشتجات جواب مهمل و با وصف رؤيت علايم تامّه تصرف در آخر نوشته كه من مقصودم از اين عبارت كه من از
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 634
مساهمون: ايرج افشار
ص٦٣٤