كوهك به بالا را متصرفى بالفعلى نمىدانم اين بود كه متصرفى بالفعلى هيچ طرف نمىدانم . باوجود اينكه در تهيّهء ضروريات به مأمور مخصوص مرقوم و به گماشتهء امير قاين اظهار مىكردند . بالجمله مأمور انگليس مىخواست تا رودبار برود ، ظاهرا به بهانهء رؤيت آنجاها و باطنا به ملاقات مأمور افغان . مأمور مخصوص هم به احتياط كميابى آذوقه و ملاحظهء نوشتجات مأمور انگليس رفتن آنجا را صلاح دولت عليّه ندانسته و در ضمن مراسلهء رسمى كميابى آذوقه را اظهار داشتند كه رفتن آنجا اگر به جهت تحصيل اطلاعات است ضابطى رودبار سپرده به سردار امام خان و تحقيقات لازمه را مىتوان از او به عمل آورد . و اگر براى كشيدن نقشه است رفتن مهندسين كافى است .
روز 12 [ ذى الحجّه ] - براى حمل آذوقه مكث [ شد ] .
و روز 13 [ ذى الحجّه ] - از چهار برجك حركت و به خيال مراجعت شهر ناصرآباد به قلعه فتح [ 72 ] آمديم . مأمور انگليس نيز از صرافت رفتن رودبار افتاد و مراسلهاى در اين باب به مأمور مخصوص مرقوم و خواهش تهيّهء تشريفات و حاضر شدن چند نفر سوار به جهت همراهى مهندس انگليس تا رودبار نموده بود . و امروز را با مأمور مخصوص در حركت موافقت نكردند . مأمور مخصوص نيز وقت سوارى دوازدهنفر از سوارهاى سيستانى را با ميرزا آزاد خان ياور پيش مأمور انگليس گذاشته و فدوى را نزد او فرستاده پيغام داد كه اگر فردا محقّقا از اينجا به سمت شهر روانه خواهيد شد منازلى را كه خواهيد رفت معين داريد ، جائى كه آذوقه و عليق به سهولت ممكن و تحصيل شود . يك روز منتظر شما باشم . در جواب به فدوى گفت كه امروز در حركت ، فردا تيقّدى در خيالم نيست ، اگر تا غروب تغييرى در راه حاصل نشود ، در اين چند روز ايام سياحت و اقامت در سيستان مأمور انگليس سكنه را به توسط حاجى عبد الله خان شهركى تفتين و بعضى آلات حربيّه و واجبهء نقد ، و تعارفات ديگر به سرداران و رعايا مىداد . ليكن به حمد الله تعالى اينگونه تدبيرات مأمور معزّى اليه خللى به تقدير خداوندى در اقرار صريح اهالى سيستان به تبعيّت دولت عليّه ايران نمىتوانست برساند .
از حسين آباد تا قلعهء فتح مسافت شش فرسخ راه است . در عرض راه از ابنيه و آثار قديمه گنبدى است معروف به گنبد يكدست و در پشت قلعه بناى محكمى
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 635
مساهمون: ايرج افشار
ص٦٣٥