اين حقهبازى جنس ايرانى بوده و به نظاير آن سابقه نداشتند ، اين بود كه براى همگى تازگى داشت .
اولا - [ بايد ] دانست كه برازجان تا بوشهر تمام زمينها هموار و حتى يك سنگ بسيار كوچك هم به دست نمىآيد و اين جلگه تقريبا دوازده فرسخ طول و قريب به بيست فرسنگ عرض دارد . حتى در تمام اين جلگه يك تل كوچك طبيعى هم وجود ندارد . بعد از استحضار به كيفيت هموارى زمين به شرح صياد مىپردازيم .
درميان بيابان يك زمين را به عمق يك ذرع كنده و در آنجا براى نشستن يك نفر جا درست كرده است . دو سه لانهء كوچك براى پرندهها نيز درست نموده و روى اين كومه را با حصير برگ خرما و خاك پوشانده و راهروى آن را از كنار كومه درست نموده است كه خم شده به كومه داخل مىشود . بعد از اين نقطه به شكل هلال طناب تور صيادى را امتداد داده روى زمين پهن كرده است . در هر طرف اين هلال يك تور صيادى قرار داده و در نوك هلال دو لانهء كوچك ساخته . يعنى قدرى زمين را گود كرده و سر آن را با حصير خرما پوشانده است . فقط يكطرف روى حصير خاك نريخته و در هريك از اين لانهها يك پرنده از قبيل قمرى و كلاغ سبز و گنجشك و امثال آن را نخ به پايش بسته و در لانه كرده است . نظير همين را نيز در قسمت مقابل همين صيد هلالى درست كرده .
و طرز شكار را تقرير كرده و نشان داد . موقعى كه قوش شكارى كه خود آنها « چرخ » مىگويند در هوا پرواز مىكند صياد درميان كومه رفته و نخ پاى يكى از پرندهها را كه در لانهها كرده و تا كومه امتداد داده است كشيده و پرنده را بيرون مىآورد . پرنده كه پايش با ريسمان و نخ بسته است بناى پرواز را مىگذارد . قوش به هواى صيد آن فرود آمده و گاهى يك دسته پر هم به پاى پرنده مىبندند كه قوش آن پرها را به منقار گرفته يا پرنده را كه در زمين است مىخواهد صيد كند ، چون تور را يك طور قرار داده است كه با نخ پاى پرندهها تقاطع مىكند لهذا به محض اينكه قوش فرود آمد و منقار خود را متوجه پرنده كرد فورا نخ تور را كشيده و هردو در تور مىافتند .
من گمان نداشتم اين حقهء آنها اين قدر ارزش داشته باشد . ولى به طورىكه تحقيق شد از هشتاد تا صد تومان آنها را خريد و فروش مىكنند و بيشتر آنها را براى
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 557
مساهمون: ايرج افشار
ص٥٥٧