اراضى متصرف فيهاى ايران بشود هيچ اشاره به ادعاى عثمانى در آنها ننمائيد و بايد خيلى دقيق باشيد كه عشاير و يا مأمورين سرحدّيهء دولت عثمانى به اين اراضى تجاوز ننمايند .
شرط عمده در نگاه دارى سرحدّات تشويق اقبال السلطنه است . اقبال - السلطنه وجودش در آن سرحدّ خيلى براى حفظ حقوق ملكى دولت مفيد است و نفوذ بسيار در عشاير آن صفحات دارد و از حسن اتفاق عثمانيها هم با او خوب نيستند . شما بايد او را خيلى دلگرم و اميدوار و خوشوقت نگاه داشته و به هر وسيله به او در حفظ سرحدّات تأكيد نمائيد .
پاشا خان سرحدّدار اواجيق چندان آدم باكفايت و بيدارى نيست . چند نفر از اكراد عثمانى در اين اوقات به قريهء پلهصور قازلىكل تجاوز و چمن آنجا را درو كرده بردند و مشار اليه از منع آنها عاجز ماند . معهذا به سبب بصيرتى كه دارد وجودش لازم است و بايد از او نگاهدارى نمود . ولى باطنا و محرمانه بايد به اقبال السلطنه بسپاريد كه مواظب او و حدود سپردهء به او باشد .
ساوجبلاغ هم يكى از سرحدّات خيلى مهم آذربايجان و جالب نظر دقت عثمانيها است . اختلاف ما با عثمانيها در ساوجبلاغ همان در باب وزنه است كه يك مرتع پر آبوعلف و جزو لاهيجان و در تصرف ايران است و عثمانيها مدعى مالكيت آنجا هستند و چون سمت شرقى كوه قنديل بزرگ حدّ فاصل خاك ايران و عثمانى و جزو خاك ايران است و وزنه هم در دامنهء شرقى كوه كلهشين كه يكى از ذروههاى شرقى قنديل است واقع است . ما آنجا را ملك ايران مىدانيم و هميشه در تصرّف ما بوده و باز به قاعده اسطاطكو ( بقاى شىء على ماكان ) كه بين الدولتين مرعى است بايد در تصرف ما باشد و مأمورين دول اربعه هم در زمان گردش سرحدّات ايران و عثمانى سمت شرقى كوه قنديل بزرگ را در تصرف ايران ديدهاند و از آنها سند رسمى داريم و اين اوقات قرار شده است كه از جانب دولت ايران و عثمانى مأمورين بروند و رسيدگى نمايند . اگر اتفاق رأى حاصل كردند به هرچه متفقا حكم دادند رفتار نمائيم . و الا مأمورين روس و انگليس كه در امر سرحدّات ايران و عثمانى دخيل و بصير بودهاند بيايند و حكميت نمايند . شما بايد حقيقت امر و حقيقت ايران در اين باب از روى لايحهاى كه در خاتمهء اين دستورالعمل محتوى بر دلايل مالكيت ايران نوشته مىشود در ضمن صحبت به ژنرال قونسول
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 323
مساهمون: ايرج افشار
ص٣٢٣