حسين خان فرصت [ 16 الف ] غنيمت شمرده به شهر سبز گريخته رفت - فقط .
چون چرخ و غيره ديهات متعلقهء بخارا از قوقان قريب سه چهار منزل و از بخارا هفده منزل است ، پيشتر عالم بىقوم اوزبك حاكم قوقان بود و از اطاعت پادشاه بخارا منحرف مىماند . بسيار ظالم و جابر و بىانصاف بود . چند سال گذشتند كه حاكم مذكور چرخ و غيره ديهات متعلقهء بخارا را تاخت كرده قريب چهار هزار مردم ديهات مذكور رابندى كرده برد .
به استماع اين معنى پادشاه بخارا براى بند و بست و آبادى ديهات مذكور حاكم اورهتپه و حاكم چرخ را نوشته فرستاد ، شمايان بسيار غفلت كردند . لازم كه به هوشيارى تمام مستعد و سرگرم باشند . مردمان ديهات مذكور را تسلى و دلجوئى نموده آباد دارند .
هم در اين عرصه يك قلعه متعلقهء قوقان از اطاعت حاكم قوقان منحرف شده بود و حاكم مذكور برادر خود را كه عمر بىنام دارد معه چندين سوار براى خالى گرداندن قلعهء مذكور و به قتل رسانيدن قلعهدار روانه ساخت و زبانى گفته داد كه اگر آن قلعه خالى كردند و قلعهدار آن را به قتل رسانيدند بهتر است ، و اگر شما همين طور بدون خالى كردن قلعهء مذكور برگشته خواهند آمد شمايان را به جان خواهم كشت . هرگز جانبخشى نخواهم كرد .
و عمر بىمذكور مع چند سواران بر سر قلعهء مذكور مهم كرده رفت . وقتى كه نزديك قلعه رسيد مردمان قلعه عمربى را [ 16 ب ] نوشته فرستادند كه عالم بىحاكم قوقان برادر تو ظالم و جابر و بىانصاف است . اگر شما از ما جنگ خواهند كرد از طرفين كدامى كشته خواهد شد و بر باد خواهند رفت . از اين حركت همين صلاح مناسب حال است و بهتر است كه ما و شما متفق شده بر سر قوقان رفته جنگ كرده به هر طورى كه باشد عالم بىرا كشته شما را والى قوقان بهجاى عالمبى بكنيم .
چون همين صلاح از طرفين مستحكم شد با همدگر متفق بوده بر سر قوقان رفته جنگ كرده عالمبى را كشته ، بهجاى عالمبى مقتول عمر بىرا والى قوقان ساختند و در اطاعت آن حاضر گشتند .
بعد از آن حاكم اوره تپه محمود خان نامى تابع بخارا كه از حدّ قوقان نزديك است سه صد نفر از مردمان قوقان كه در آن چندين خوانين هم بودند همهها را
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: ايرج افشار
ص٢٤٦